Μπορεί η Ευρώπη να αντεπεξέλθει σε έναν εμπορικό πόλεμο από τον Τραμπ; Οι κρυφοί «άσοι» στο μανίκι της ΕΕ

Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ το Σάββατο (17/1) να επιβάλει δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, εκτός κι αν υποστηρίξουν το σχέδιό του για την αγορά της Γροιλανδίας, προκάλεσε σοκ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα επιβάλει έναν δασμό 10% στις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ την 1η Φεβρουαρίου, ο οποίος θα αυξηθεί στο 25% από το καλοκαίρι αν δεν υπάρξει συμφωνία, χωρίς να ξεκαθαρίζει αν αυτοί οι δασμοί θα προστεθούν στους ήδη υπάρχοντες.

Σύμφωνα με το BBC, η Γαλλία και η Γερμανία, που ανήκουν στην ομάδα των οκτώ, η οποία περιλαμβάνει επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, την Ολλανδία και τη Φινλανδία, έχουν δηλώσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να είναι έτοιμη να δράσει αν ο Τραμπ προχωρήσει με τους φόρους.

Αλλά ποιες επιλογές έχει η Ευρώπη για να απαντήσει στις ΗΠΑ;

Η πιθανότητα των... αντι-δασμών

Λιγότερο από έξι μήνες πριν, οι ΗΠΑ και η ΕΕ κατέληξαν σε μια συμφωνία που υποτίθεται ότι θα σταθεροποιούσε το διατλαντικό εμπόριο και θα παρείχε βεβαιότητα σε επιχειρήσεις και καταναλωτές. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αποχώρησε από το γήπεδο γκολφ του προέδρου Τραμπ στη Σκωτία με δασμούς 15% σε όλα όσα πουλά η ΕΕ στις ΗΠΑ, πολύ καλύτερα δηλαδή από το 30% που είχαν απειλήσει οι Αμερικανοί.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες είχαν προετοιμάσει ένα πακέτο δασμών που θα εφαρμόζονταν αν δεν μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία με τις ΗΠΑ. Αυτό περιελάμβανε δασμούς σε όλα, από ζώα μέχρι εξαρτήματα αεροσκαφών και ουίσκι, συνολικής αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ σε προϊόντα που οι ΗΠΑ πωλούν στην ΕΕ. Η υψηλού επιπέδου συμφωνία σήμαινε ότι αυτοί οι φόροι αναστέλλονταν ενώ διευθετούνταν οι λεπτομέρειες, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να επικύρωνε απ' την πλευρά του τη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ την εβδομάδα που ακολουθούσε. Αλλά μέσα σε λίγες ώρες από την απειλή Τραμπ, ο επιδραστικός Γερμανός ευρωβουλευτής Μάνφρεντ Βέμπερ δήλωσε ότι η έγκριση «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο».

Χωρίς η ΕΕ να επικυρώσει τη συμφωνία του προηγούμενου έτους ή να επεκτείνει την αναστολή, οι δασμοί σε αμερικανικά προϊόντα αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ θα τεθούν σε εφαρμογή στις 7 Φεβρουαρίου. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής αντίδρασης στις ΗΠΑ για τον Τραμπ από εταιρείες που εξάγουν στην Ευρώπη.

Όσον αφορά τις απειλές του για δασμούς σε ορισμένες αλλά όχι σε όλες τις χώρες της ΕΕ, η Επιτροπή δήλωσε ότι, ενώ τεχνικά είναι δυνατό, θα ήταν πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί λόγω των πολλών διαφορετικών συνόρων που τα προϊόντα θα διασχίσουν εντός της ΕΕ πριν εξαχθούν στις ΗΠΑ. Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα κάνουν «ό,τι χρειάζεται για να προστατεύσουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ», ωστόσο οι δασμοί θα βλάψουν επιχειρήσεις και καταναλωτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Τι είναι η «εμπορική μπαζούκα» της ΕΕ

Η λεγόμενη «εμπορική μπαζούκα», επίσημα γνωστή ως Πράξη Κατά Του Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument - ACI), είναι ένας νόμος που επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ανταποκρίνεται σε οικονομικό εκβιασμό από χώρες εκτός ΕΕ. Απειλεί με πολύ σοβαρές συνέπειες εάν προσπαθήσουν να επιβάλουν τη θέλησή τους στην ΕΕ ή τα κράτη μέλη της.

Συγκεκριμένα, επιβάλλει εμπορικά και επενδυτικά μέτρα προς χώρες που θεωρείται ότι παρεμβαίνουν στις «νόμιμες, κυρίαρχες επιλογές» της ΕΕ ή των κρατών μελών της. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα εμπορικών μέτρων, όπως δασμούς, περιορισμούς εισαγωγών και εξαγωγών, περιορισμούς στο εμπόριο υπηρεσιών, καθώς και μειωμένη πρόσβαση σε τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές αγορές. Τέλος, επιτρέπει στην ΕΕ να μπλοκάρει την πρόσβαση στην πλειονότητα της ενιαίας αγοράς αγνοώντας υπάρχουσες διεθνείς συνθήκες.

Ωστόσο, αυτή είναι η «πυρηνική» εναλλακτική. Ο πραγματικός σκοπός της... μπαζούκα είναι να φέρει άλλες χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Όμως, η χρήση της μπορεί να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές ζημιές εντός της ΕΕ, οπότε αντιμετωπίζεται ως έσχατο μέσο. Δεν πρόκειται επίσης για άμεσο μέτρο αντίδρασης.

Σύμφωνα με τους τρέχοντες κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να περάσει έως και τέσσερις μήνες εξετάζοντας οποιονδήποτε φερόμενο εκβιασμό. Άλλοι έξι μήνες μπορούν να δαπανηθούν σε διαπραγματεύσεις με την εκάστοτε χώρα και την απόφαση για αντίποινα. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν έως και 10 εβδομάδες για να εγκρίνουν οποιαδήποτε ενέργεια. Έτσι, ακόμη κι αν η Κομισιόν ενεργοποιούσε τώρα τον μηχανισμό, θα μπορούσε να περάσει μέχρι και χρόνος προτού η «μπαζούκα» τεθεί πραγματικά σε εφαρμογή.

Ο βρετανικός παράγοντας

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει ξεκαθαρίσει ότι θέλει να αποφύγει έναν εμπορικό πόλεμο με τον Τραμπ, αποκλείοντας στην πράξη άμεσους δασμούς κατά των ΗΠΑ ως αντίποινα σε ομιλία του τη Δευτέρα (19/1). Αν και είπε ότι ο Τραμπ δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιεί την απειλή εμπορικών φόρων «κατά των συμμάχων με αυτόν τον τρόπο», ο Στάρμερ πρόσθεσε: «Ένας πόλεμος δασμών δεν είναι προς το συμφέρον κανενός». Συνέχισε: «Δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το στάδιο και η προτεραιότητά μου είναι να διασφαλίσω ότι δεν θα φτάσουμε σε αυτό το στάδιο».

Υπάρχουν και άλλα μέσα που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση, αν το Ηνωμένο Βασίλειο, η ΕΕ και οι ΗΠΑ δεν καταλήξουν σε συμφωνία για τη Γροιλανδία. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αυξήσει τον Φόρο Ψηφιακών Υπηρεσιών (Digital Services Tax), επηρεάζοντας ενδεχομένως μερικές από τις μεγαλύτερες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Amazon και η Meta, ιδιοκτήτρια των Instagram, WhatsApp και Facebook. Ο φορολογικός συντελεστής είναι επί του παρόντος 2% και επιβάλλεται σε τεχνολογικούς κολοσσούς με πωλήσεις 500 εκατομμυρίων λιρών παγκοσμίως και 25 εκατομμυρίων λιρών στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Αλλά σε αυτό το στάδιο, πολλά παραμένουν ασαφή, συμπεριλαμβανομένης της νομιμότητας ορισμένων δασμών του Τραμπ. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ πρόκειται να αποφανθεί αν ο πρόεδρος υπερέβη την εξουσία του επιβάλλοντας φόρους χρησιμοποιώντας τον Διεθνή Νόμο για Κατεπείγουσες Οικονομικές Εξουσίες (International Emergency Economic Powers Act). Αυτό περιλαμβάνει τους λεγόμενους «εκδικητικούς» δασμούς που επέβαλε ο Τραμπ πέρυσι, βάσει των οποίων οι αμερικανικές επιχειρήσεις που εισάγουν μια σειρά βρετανικών προϊόντων πρέπει να πληρώνουν φόρο 10% κατά την άφιξή τους στις ΗΠΑ.

Διαβάστε ακόμη

Τα ακροδεξιά «αποκαλυπτήρια» Καρυστιανού με αμβλώσεις και ταυτότητες, το όνομα του κόμματος, η άνω τελεία στα μπλόκα

Το παρασκήνιο της συνάντησης Μητσοτάκη - αγροτών: Ώρα αποφάσεων στα μπλόκα

Πρόστιμα σε ΟΣΕ και Hellenic Train για τα Τέμπη από τη ΡΑΣ - Σαθρό εκπαιδευτικό σύστημα και σωρεία παραβιάσεων

Τι συμβαίνει με τα πρόστιμα του ΔΕΔΔΗΕ για ρευματοκλοπή - Τι πρέπει να κάνουν όσοι κατηγορούνται άδικα