Ποιος πραγματικά κυβερνά το Ιράν; Ο χάρτης της ιεραρχίας μετά τις τελευταίες δολοφονίες

Μετά τη δολοφονία του Άλι Λαριτζανί, του ισχυρού γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, προέκυψαν ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα ηγηθεί της χώρας.

Ο Λαριτζανί ήταν ένα από τα πιο επιφανή πρόσωπα της κυβέρνησης, ο οποίος είχε βγει στο προσκήνιο μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Άλι Χαμενεΐ, και άλλων κορυφαίων στρατιωτικών και πολιτικών προσώπων από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, οι οποίες άρχισαν να επιτίθενται στις 28 Φεβρουαρίου.

Σύμφωνα και με το Al Jazeera, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανακοινώθηκε ως διάδοχος του πατέρα του ως ανώτατος ηγέτης. Ωστόσο, αξιωματούχοι των ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι είναι τραυματισμένος και αναλυτές λένε ότι ποτέ δεν κατείχε εκτελεστικό αξίωμα. Αυτό έχει αφήσει παρατηρητές να αναρωτιούνται ποια είναι η ιεραρχική κλίμακα της Τεχεράνης και ποια είναι τα πιο ισχυρά πρόσωπα στη χώρα.

Επιρροή και πολιτικά πρόσωπα

Για την ώρα, οι αναλυτές λένε ότι δεν είναι πλήρως σαφές ποιος θα διαδεχθεί τον Λαριτζανί. Ο ιστορικός Ρεζά Χ. Ακμπάρι, που είναι επίσης αναλυτής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Αναφοράς Πολέμου και Ειρήνης (IWPR), δήλωσε ότι ενώ υπάρχουν μηχανισμοί και συνταγματικές διαδικασίες, τα συγκεκριμένα ονόματα μπορεί να είναι δύσκολο να προβλεφθούν.

Ο αριθμός των δολοφονιών μπορεί επίσης να οδηγήσει σε λιγότερο γνωστές οντότητες να αναλάβουν ισχυρές θέσεις ή ακόμη και σε λιγότερη διαφάνεια, σύμφωνα με τους αναλυτές. «Μπορεί να είναι προς το συμφέρον του Ιράν να μην ονομαστεί διάδοχος του Λαριτζανί, καθώς αυτό απλώς θα τον έκανε στόχο», είπε η Μπάρμπαρα Σλάβιν, καταξιωμένο στέλεχος στη δεξαμενή σκέψης Stimson Center.

Ωστόσο, ανέφερε ότι υπάρχουν αρκετά πρόσωπα που «παραμένουν επιδραστικά τόσο στον πολιτικό όσο και στον στρατιωτικό χώρο». Μεταξύ των ονομάτων που η Σλάβιν ανέφερε ότι θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο είναι:

• Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ: πρόεδρος του κοινοβουλίου
• Σαΐντ Τζαλίλι: πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και συμμετέχων σε πυρηνικές διαπραγματεύσεις
• Άλι Ακμπάρ Σαλεχι: πρώην ΥΠΕΞ και ειδικός σε πυρηνικά
• Χασάν Ρουχανί: πρώην πρόεδρος και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας:
• Μοχσέν Ρεζάιε: πρώην επικεφαλής του Σώματων Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που έχει οριστεί ανώτερος σύμβουλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

«Άλλα στελέχη των IRGC θα είναι επίσης σημαντικά, συμπεριλαμβανομένων του Αχμάντ Βαχίντι, μελών του τμήματος πληροφοριών της και ηγετών των Μπασίτζ», είπε η Σλάβιν.

Απομάκρυνση και συνέπειες

Ο Αγιατολάχ Άλι Χαμενεΐ ήταν ηγέτης του Ιράν για 36 χρόνια. Καθοδηγούσε τη λήψη αποφάσεων στη χώρα τόσο σε εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο και επέκτεινε την επιρροή των IRGC. Παρά το γεγονός ότι υπήρχε ένας ηγέτης σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, το ιρανικό σύστημα είναι κάπως αποκεντρωμένο, σύμφωνα με τους αναλυτές.

«Το ιρανικό σύστημα είναι ανθεκτικό και σχεδιασμένο να αντέχει τέτοιου είδους πλήγματα», είπε ο Ακμπάρι. «Ένας από τους τρόπους που το πετυχαίνουν είναι αυτό που έχει ονομαστεί "μωσαϊκό άμυνας", ουσιαστικά η διαδικασία μέσω της οποίας οι περιφερειακοί και επαρχιακοί διοικητές του στρατιωτικού μηχανισμού της χώρας έχουν εξουσία να ενεργούν αυτόνομα», εξήγησε.

Ωστόσο, οι δολοφονίες του Χαμενεΐ και αρκετών άλλων προσώπων, συμπεριλαμβανομένου του διοικητή της εγχώριας πολιτοφυλακής Μπασίτζ Γκολαμρέζα Σολεϊμανί, έχουν επηρεάσει την ιεραρχική κλίμακα του Ιράν. Παρά ταύτα, είναι απίθανο να ανατραπεί το καθεστώς, ακόμη και αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου έχουν δηλώσει ότι η αλλαγή καθεστώτος είναι ο στόχος για το Ιράν.

«Αυτό το πρωί εξαλείψαμε τον Άλι Λαριτζανί, τον αφεντικό των Φρουρών της Επανάστασης, που είναι η συμμορία που ουσιαστικά κυβερνά το Ιράν», είπε ο Νετανιάχου την Τρίτη (17/3). «Αν επιμείνουμε σε αυτό – θα δώσουμε στους Ιρανούς την ευκαιρία να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους», πρόσθεσε.

Οι αναλυτές, όμως, λένε ότι οι προσπάθειες «αποκεφαλισμού» είναι απίθανο να παραλύσουν το καθεστώς. «Υπάρχει πάντα ένας άλλος ηγέτης», είπε ο Μοχάμαντ Ελμάσρι, καθηγητής στο Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών Σπουδών του Ντόχα. «Δεν νομίζω ότι αυτό θα οδηγήσει σε κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος».

Αυτό που έχει κάνει, σύμφωνα με τον Ακμπάρι, είναι να αφαιρέσει «πιθανές εξόδους» που θα οδηγούσαν σε αποκλιμάκωση του πολέμου. Ο Λαριτζανί ήταν ένας από τους αξιωματούχους που συμμετείχαν σε διαπραγματεύσεις με τη Δύση για το πυρηνικό πρόγραμμα και είχε την εξουσία και την επιρροή να ηρεμήσει τις εντάσεις.

Νέα γενιά

Ο Λαριτζανί ήταν ο υψηλότερα ιστάμενος πολιτικός που δολοφονήθηκε από την ημέρα της δολοφονίας του Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου. Ο Ακμπάρι είπε ότι ακόμη και με τη δολοφονία του Λαριτζανί, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας που προΐστατο παραμένει λειτουργικό και το σύνταγμα της χώρας διαθέτει μηχανισμούς για να κρατήσει το σύστημα σε λειτουργία.

Όπως πολλοί από τους κορυφαίους αξιωματούχους της γενιάς του, ο Λαριτζανί πολέμησε στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988). Αυτή η γενιά δίνει τώρα τη θέση της σε νεότερη, σύμφωνα με αναλυτές, η οποία ανδρώθηκε πολεμώντας σε πολέμους δια αντιπροσώπων (proxy wars) του Ιράν στη Συρία και το Ιράκ. Οι αναλυτές φοβούνται ότι η απόφαση των ΗΠΑ να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις, καθώς και η δολοφονία πολλών Ιρανών αξιωματούχων με την εξουσία να αποκλιμακώσουν εντάσεις, μπορεί να ενθαρρύνει τη νέα γενιά σκληροπυρηνικών.

«Πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά σε αυτό που πολλοί προέβλεπαν για το Ιράν, που γίνεται ένα κράτος ασφαλείας», είπε ο Ακμπάρι. «Το ιρανικό κράτος γρήγορα "ασφαλίζεται", και πολλοί από τους πολιτικούς και διπλωμάτες που απομένουν παίρνουν δευτερεύοντα ρόλο μπροστά σε στελέχη ασφάλειας και πληροφοριών, καθώς και στρατιωτικών στελεχών».

Διαβάστε ακόμη

«Βλακώδες να βγει ανακοίνωση»: Τι λέει διεθνολόγος για τους ελληνικούς Patriot που κατέρριψαν ιρανικούς πυραύλους

Σε ποια θέματα εστίασε ο Μητσοτάκης στη Σύνοδο Κορυφής

Ποιος πραγματικά κυβερνά το Ιράν; Ο χάρτης της ιεραρχίας μετά τις τελευταίες δολοφονίες

Η εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο, το Μαξίμου που πετάει το μπαλάκι στον Δένδια και η κοροϊδία του Άδωνι σε ζωντανή μετάδοση