Στο μυαλό του Τραμπ: Το δίλημμα με τον πόλεμο στο Ιράν και οι δύο επιλογές - Βήμα πίσω ή κλιμάκωση

Με τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας να αυξάνονται και τα ποσοστά αποδοχής του να μειώνονται, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει δύσκολες επιλογές έπειτα από έναν μήνα πολέμου με το Ιράν: να συνάψει μια πιθανώς ατελή συμφωνία και να αποχωρήσει ή να κλιμακώσει στρατιωτικά, διακινδυνεύοντας μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να «κατασπαράξει» την προεδρία του.

Παρά την έντονη διπλωματική κινητικότητα, ο Τραμπ ολοκληρώνει άλλη μία εβδομάδα της κοινής αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας πασχίζοντας να περιορίσει μια διευρυνόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς ένα ανυποχώρητο Ιράν διατηρεί ασφυκτικό έλεγχο στις αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου και συνεχίζει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones σε όλη την περιοχή.

Σύμφωνα με το Reuters, το βασικό ερώτημα τώρα, λένε αναλυτές, είναι αν ο Τραμπ είναι έτοιμος να αποκλιμακώσει ή να εντείνει αυτό που οι επικριτές αποκαλούν «πόλεμο επιλογής», ο οποίος έχει προκαλέσει το χειρότερο σοκ στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία στην ιστορία και έχει εξαπλωθεί πολύ πέρα από την περιοχή.

Ο Τραμπ έχει πει σε συνεργάτες του ότι θέλει να αποφύγει έναν «ατέρμονο πόλεμο» και να βρει μια διαπραγματευμένη έξοδο, ζητώντας τους να τονίζουν τη διάρκεια των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που έχει αναφέρει δημόσια, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο οποίος πρόσθεσε ότι ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα φαίνεται «επισφαλές».

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ έχει απειλήσει με σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση αν αποτύχουν οι συνομιλίες. Οι διπλωματικές του πρωτοβουλίες προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας πρότασης ειρήνης 15 σημείων που διαβιβάστηκε μέσω διαύλου με το Πακιστάν, φαίνεται να δείχνουν μια ολοένα και πιο επείγουσα αναζήτηση διεξόδου. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει φτωχές επιλογές από όλες τις πλευρές για να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Μέρος της πρόκλησης είναι η έλλειψη σαφήνειας ως προς το τι θα αποτελούσε ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα». Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επέμεινε ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν «θα ολοκληρωθεί όταν ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων κρίνει ότι οι στόχοι μας έχουν επιτευχθεί» και ότι ο Τραμπ έχει καθορίσει σαφείς στόχους.

Δυσκολία περιορισμού ενός γενικευμένου πολέμου

Ο Τραμπ φαίνεται πως κρατά ανοιχτές τις επιλογές του, καθώς αναπτύσσει χιλιάδες επιπλέον Αμερικανούς στρατιώτες στην περιοχή και προειδοποιεί το Ιράν για εντατικοποίηση των επιθέσεων, πιθανώς ακόμη και με χρήση χερσαίων δυνάμεων, αν δεν υποκύψει στις απαιτήσεις του. Αναλυτές λένε ότι μια τέτοια επίδειξη δύναμης μπορεί να αποσκοπεί στη δημιουργία πίεσης για υποχωρήσεις από την Τεχεράνη, αλλά εγκυμονεί τον κίνδυνο να εμπλακούν οι ΗΠΑ σε πιο παρατεταμένη σύγκρουση, ενώ οποιαδήποτε αποστολή στρατευμάτων σε ιρανικό έδαφος πιθανότατα θα προκαλούσε την οργή πολλών Αμερικανών ψηφοφόρων.

Ένα άλλο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με ειδικούς, θα ήταν οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν μια τελευταία μεγάλη αεροπορική επίθεση, στα πλαίσια της επιχείρησης «Επική Οργή», για να αποδυναμώσουν περαιτέρω τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά την οποία ο Τραμπ θα μπορούσε να κηρύξει νίκη και να αποχωρήσει. Ωστόσο, ένας τέτοιος ισχυρισμός θα φαινόταν κενός αν δεν επαναλειτουργήσουν πλήρως τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, κάτι που το Ιράν μέχρι στιγμής αρνείται. Ο Τραμπ έχει εκφράσει απογοήτευση για την άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να στείλουν πολεμικά πλοία για την ασφάλεια της διόδου.

Ο Τραμπ, που έχει επανειλημμένα υποσχεθεί να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από ξένες συγκρούσεις, φαίνεται να δυσκολεύεται να περιορίσει τον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ. Παρά τις θριαμβευτικές δηλώσεις του, έχει αρχίσει να προσαρμόζει το μήνυμά του για να καθησυχάσει τις ανήσυχες αγορές, ζητώντας από συνεργάτες του να τονίζουν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα. Ωστόσο, η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου ενέχει κινδύνους τόσο για την πολιτική του κληρονομιά όσο και για τις προοπτικές του κόμματός του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Το μεγαλύτερο υπολογιστικό λάθος του Τραμπ ήταν η ένταση της ιρανικής αντίδρασης. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει τους εναπομείναντες πυραύλους και drones για επιθέσεις σε Ισραήλ και κράτη του Κόλπου και έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας σοκ στην παγκόσμια οικονομία. «Το στοίχημα της ιρανικής κυβέρνησης είναι ότι μπορεί να αντέξει περισσότερες απώλειες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τους αντιπάλους της – και ίσως να έχει δίκιο», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν. Παρά τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, ο Τραμπ έδειξε σημάδια αυξανόμενης ανησυχίας όταν υποχώρησε από την απειλή να καταστρέψει το ιρανικό ηλεκτρικό δίκτυο, δίνοντας χρόνο στη διπλωματία.

Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι πιέσεις στο εσωτερικό. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς και η υποστήριξη προς τον Τραμπ μπορεί να μειωθεί αν συνεχιστούν οι οικονομικές επιπτώσεις, όπως οι υψηλές τιμές καυσίμων. Το ποσοστό αποδοχής του έχει πέσει στο 36%, το χαμηλότερο από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

Οι δυσκολίες της διπλωματίας

Προς το παρόν, ωστόσο, η διπλωματική οδός δεν προσφέρει εύκολες λύσεις.

Το σχέδιο 15 σημείων που πρότεινε ο Τραμπ είναι παρόμοιο με όσα το Ιράν είχε σε μεγάλο βαθμό απορρίψει στις προπολεμικές διαπραγματεύσεις και περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία που θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστούν. Οι απαιτήσεις κυμαίνονται από τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τον περιορισμό του πυραυλικού του οπλοστασίου έως την εγκατάλειψη των πληρεξούσιων ομάδων του (proxies) και ουσιαστικά την παράδοση του ελέγχου των Στενού. Το Ιράν χαρακτήρισε την πρόταση των ΗΠΑ άδικη και μη ρεαλιστική — αν και δεν απέκλεισε περαιτέρω έμμεσες επαφές.

Ενώ ο Τραμπ επέμεινε την Πέμπτη (26/3) ότι το Ιράν «ικετεύει» για να επιτευχθεί συμφωνία, οι ηγέτες της χώρας δεν φαίνεται να βιάζονται να διαπραγματευτούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, λένε αναλυτές, καθώς πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να ισχυριστούν νίκη απλώς επιβιώνοντας. Περαιτέρω επιπλοκές σε κάθε διπλωματική προσπάθεια έχει προκαλέσει η αντικατάσταση ορισμένων ηγετών που σκοτώθηκαν σε αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές με ακόμη πιο σκληροπυρηνικούς διαδόχους, σύμφωνα με αναλυτές.

Οι κυβερνώντες έχουν καταστήσει σαφή τη δυσπιστία τους απέναντι στον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές τον τελευταίο χρόνο εξαπέλυσε αεροπορικά πλήγματα ενώ και οι δύο πλευρές βρίσκονταν ακόμη σε διαπραγματεύσεις. «Ο πρόεδρος είναι διατεθειμένος να ακούσει, αλλά αν δεν αποδεχτούν την πραγματικότητα της τρέχουσας στιγμής, θα πληγούν πιο σκληρά από ποτέ», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι, εν τω μεταξύ, έχουν εκφράσει ανησυχία ότι ο Τραμπ μπορεί να κάνει παραχωρήσεις που θα περιορίσουν τη δυνατότητά τους για περαιτέρω πλήγματα κατά του Ιράν. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο ενδέχεται επίσης να δυσανασχετήσουν με μια βιαστική αποχώρηση των ΗΠΑ, δεδομένου ότι θα μπορούσαν να μείνουν αντιμέτωποι με έναν τραυματισμένο και εχθρικό γείτονα.

Τα αντιφατικά σήματα που «μπερδεύουν»

Αν ο Τραμπ είναι πράγματι έτοιμος να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις, θα μπορούσε να καταλάβει τον πετρελαϊκό κόμβο του νησιού Χαργκ στο Ιράν ή άλλα στρατηγικά νησιά, να πραγματοποιήσει επιχειρήσεις κατά μήκος των ακτών του ή να στείλει ειδικές δυνάμεις σε μια σύνθετη προσπάθεια κατάληψης των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, τα οποία πιστεύεται ότι βρίσκονται κυρίως θαμμένα υπόγεια μετά από αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις τον περασμένο Ιούνιο. Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε γενικευμένη σύγκρουση, θυμίζοντας τους μακροχρόνιους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, στους οποίους ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα εμπλακούν επί των ημερών του. Θα αύξαναν επίσης τον κίνδυνο αμερικανικών απωλειών και θα έθεταν περισσότερα ερωτήματα σχετικά με τους στόχους της αμερικανικής αποστολής.

Οι σύμμαχοι στον Κόλπο έχουν προειδοποιήσει την κυβέρνηση να μην αναπτύξει αμερικανικά στρατεύματα στο έδαφος του Ιράν, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω αντίποινα από την Τεχεράνη, ενδεχομένως εναντίον της ενεργειακής και πολιτικής τους υποδομής, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Κόλπου υπό τον όρο της ανωνυμίας. Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές πως «δεν έχει σχέδια να στείλει χερσαίες δυνάμεις οπουδήποτε αυτή τη στιγμή», αλλά πρόσθεσε ότι διατηρεί πάντα όλες τις επιλογές στο τραπέζι.

Προς το παρόν, ο Τραμπ κρατά τον κόσμο σε αβεβαιότητα: τη μία στιγμή κάνει δηλώσεις με στόχο να καθησυχάσει τις ευμετάβλητες αγορές και την επόμενη εκτοξεύει απειλές που εκτινάσσουν τις τιμές της ενέργειας. «Ο Τραμπ χρησιμοποιεί αντιφατικά σήματα», δήλωσε η Λόρα Μπλούμενφελντ από τη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Johns Hopkins στην Ουάσιγκτον. «Είναι μια μονοπρόσωπη μηχανή “ομίχλης πολέμου” που κρατά τους αντιπάλους του εκτός ισορροπίας».

Διαβάστε ακόμη

«Είμαι μια απλή τραγουδίστρια»: Η Μαρινέλλα μέσα από τα δικά της λόγια - Οι σταθμοί της ζωής της και τα αξέχαστα τραγούδια της

Το χρονικό της τραγωδίας με τους δύο νεκρούς στην Εγνατία Οδό - Σοκάρουν οι φωτογραφίες από το τροχαίο

Οι πρώτες εκτιμήσεις του ιατροδικαστή για το τραυματισμένο βρέφος στην Πάτρα - Στα χέρια του εισαγγελέα το πόρισμα

«Η εφεύρεση της χρονιάς»: Κουβανός έφτιαξε... καρβουνοκίνητο αμάξι ως απάντηση στο πετρελαϊκό εμπάργκο των ΗΠΑ