Γιατί το «μονοσέλιδο» σχέδιο ειρήνης των ΗΠΑ δεν αρκεί για να τερματίσει τον πόλεμο - Σήμερα η απάντηση του Ιράν

Αν οι πόλεμοι κερδίζονταν με λόγια, η σύγκρουση του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν θα είχε τελειώσει εδώ και καιρό.

Όμως ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να μην μπορεί να βρει διέξοδο από έναν πόλεμο που υποτίθεται ότι θα διαρκούσε λίγο περισσότερο από έναν μήνα, αλλά πλέον έχει μπει στη δέκατη εβδομάδα του.

Ο Τραμπ έχει παγιδευτεί σε δύο αδιέξοδα που ο ίδιος δημιούργησε — ένα γεωπολιτικό και ένα εσωτερικό πολιτικό. Η επιρροή του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και η άρνηση της Τεχεράνης να υποχωρήσει σημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να τερματίσουν οριστικά τον πόλεμο χωρίς τεράστιο στρατιωτικό κόστος.

Ταυτόχρονα, όσο η σύγκρουση παρατείνεται, τόσο περιορίζονται και τα πολιτικά περιθώρια του Τραμπ στο εσωτερικό. Με τη δημοτικότητά του να κινείται σε ποσοστά κοντά στο 30%, τη μέση τιμή της βενζίνης να ξεπερνά τα 4,50 δολάρια το γαλόνι και την κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στον πόλεμο να αυξάνεται, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διαθέτει πλέον πολιτικό χώρο για να συνεχίσει τη σύγκρουση.

Έτσι, ο Τραμπ βρίσκεται εγκλωβισμένος — κάτι που εξηγεί τις συνεχείς αισιόδοξες δηλώσεις του περί προόδου στις διαπραγματεύσεις, αλλά και την τάση του να ανακοινώνει ή να αλλάζει στρατηγικές χωρίς προειδοποίηση.

Η τελευταία ελπίδα φαίνεται να είναι ένα μονοσέλιδο προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο διαπραγματεύονται οι δύο πλευρές με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Σύμφωνα με πληροφορίες, το έγγραφο προβλέπει τερματισμό των εχθροπραξιών και ένα διάστημα 30 ημερών για τη διευθέτηση των ανοιχτών ζητημάτων.

Η απλότητα αυτής της προσέγγισης ταιριάζει στο πολιτικό ύφος του Τραμπ. Ωστόσο, ένα μονοσέλιδο κείμενο μοιάζει ανεπαρκές για να επιλύσει μια αντιπαράθεση σχεδόν μισού αιώνα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης — που περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τους βαλλιστικούς πυραύλους, αλλά και τα δίκτυα συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων που στηρίζει στην περιοχή.

Παράλληλα, το Ιράν απαιτεί εκτεταμένη άρση κυρώσεων ώστε να ανακάμψει η οικονομία του, ενώ επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο και τα έσοδα από τη διέλευση πετρελαιοφόρων και δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ — ενός σημείου που έχει μετατραπεί σε βασικό στρατηγικό όπλο της Τεχεράνης.

Το Ιράν αναμένεται να παραδώσει τις απαντήσεις του στο αμερικανικό σχέδιο μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών. Ορισμένες πηγές υποστηρίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Η αισιοδοξία αυτή κρίνεται απαραίτητη, καθώς το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος της σύγκρουσης αυξάνεται καθημερινά.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ισχυριστεί τις τελευταίες εβδομάδες ότι μια «συμφωνία» βρίσκεται προ των πυλών και ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί όλους τους αμερικανικούς όρους — μόνο για να διαψεύδεται από τη σκληρή πραγματικότητα και τη στάση του Ιράν.

Η αμερικανική επιχείρηση που κράτησε μόνο λίγες ώρες

Από την αρχή, ο πόλεμος χαρακτηρίζεται από στρατηγική σύγχυση, αιφνιδιαστικές αλλαγές και έλλειψη σαφούς σχεδίου εξόδου. Και η κατάσταση επιδεινώνεται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ανέφερε σχεδόν παρεμπιπτόντως ότι η στρατιωτική επιχείρηση «Επική Οργή» είχε ολοκληρωθεί. Λίγες ώρες αργότερα, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε μια νέα επιχείρηση με την ονομασία «Σχέδιο Ελευθερία», με στόχο την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Όμως η νέα αυτή πρωτοβουλία ανεστάλη σχεδόν αμέσως, αφού συνόδευσε μόλις λίγα πλοία. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η απόφαση συνδέεται με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, ωστόσο η ταχύτητα με την οποία ανακοινώθηκε και εγκαταλείφθηκε το σχέδιο ενίσχυσε την εικόνα στρατηγικής αστάθειας.

Ο ειδικός σε θέματα Ιράν, Τρίτα Παρσί, χαρακτήρισε την προσέγγιση της Ουάσιγκτον ως «στρατηγική της ασημένιας σφαίρας» — την πεποίθηση ότι μία αποφασιστική ενέργεια θα υποχρεώσει το Ιράν να λυγίσει.

Αρχικά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιχείρησαν να αποσταθεροποιήσουν την ιρανική ηγεσία με στοχευμένες επιθέσεις. Ακολούθησαν εκτεταμένοι βομβαρδισμοί στρατιωικών στόχων, αποκλεισμός ιρανικών πλοίων και λιμανιών και στη συνέχεια το «Σχέδιο Ελευθερία».

Καμία όμως από αυτές τις κινήσεις δεν οδήγησε σε κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος. Αντίθετα, νέα στελέχη αντικατέστησαν γρήγορα όσους σκοτώθηκαν, ενώ δεν υπάρχουν ενδείξεις διάσπασης των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Για την Τεχεράνη, η επιβίωση του καθεστώτος ισοδυναμεί με νίκη.

Σύγχυση στον Λευκό Οίκο

Όσοι περίμεναν σαφή στρατηγική από τον Αμερικανό πρόεδρο απογοητεύτηκαν και από τις δηλώσεις του στον Λευκό Οίκο, όπου υποβάθμισε τη σοβαρότητα της σύγκρουσης.

«Το αποκαλώ αψιμαχία», είπε χαρακτηριστικά ο Τραμπ. «Πηγαίνει εξαιρετικά καλά. Το Ιράν θέλει συμφωνία, θέλει διαπραγματεύσεις».

Η σύγκριση του πολέμου με τη σύντομη επιχείρηση κατά του καθεστώτος Μαδούρο στη Βενεζουέλα προκάλεσε εντύπωση, δεδομένου ότι σχεδόν 70 ημέρες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων η σύγκρουση παραμένει ανοιχτή.

Η ευελιξία και ο αυτοσχεδιασμός μπορεί να θεωρούνται πολιτικά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, οι δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν περισσότερο έναν ηγέτη χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο εξόδου παρά έναν πρόεδρο που γνωρίζει πώς να τερματίσει τον πόλεμο.

Γιατί η στρατιωτική υπεροχή δεν έφερε στρατηγική νίκη

Ακόμη και πριν από το τέλος της σύγκρουσης, ο πόλεμος αυτός θεωρείται ήδη παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μικρότερες χώρες μπορούν να αντισταθούν σε υπερδυνάμεις μέσω ασύμμετρων τακτικών.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι έχει προκαλέσει σοβαρά πλήγματα στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και στις στρατιωτικές υποδομές της χώρας. Ωστόσο, η απόφαση του Τραμπ να μην προχωρήσει σε μαζική ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων σήμαινε εξαρχής ότι μια απόλυτη στρατιωτική νίκη ήταν δύσκολο να επιτευχθεί.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν αξιοποίησε αποτελεσματικά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία και αυξάνοντας την πίεση προς τον Λευκό Οίκο.

Ο αναλυτής Ίαν Λέσερ σημείωσε ότι η σύγκρουση αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ και στην ικανότητά τους να πετύχουν ένα ξεκάθαρο στρατηγικό αποτέλεσμα.

Δεν υπήρξε λαϊκή εξέγερση στο Ιράν. Η Τεχεράνη δεν εγκατέλειψε το πυρηνικό της πρόγραμμα ούτε συμφώνησε να παραδώσει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Παράλληλα, δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι οι ιρανικές οργανώσεις επιρροής στη Μέση Ανατολή δεν θα ανασυγκροτηθούν.

Η αμερικανική διαπραγματευτική θέση αποδυναμώνεται

Οι αδυναμίες της Ουάσιγκτον αποκαλύφθηκαν ακόμη περισσότερο όταν ο Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς ή τέλη διέλευσης.

Ωστόσο, πριν από τον πόλεμο τα Στενά λειτουργούσαν κανονικά. Πλέον, το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό ως ισχυρό μέσο πίεσης και αποτροπής.

Το γεγονός ότι το μέλλον των Στενών βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των συνομιλιών αποτυπώνει τη μετατόπιση της στρατηγικής ισορροπίας υπέρ της Τεχεράνης.

Για τους Αμερικανούς στρατιώτες που βρίσκονται στην περιοχή, για τους αμάχους στο Ιράν, αλλά και για τις διεθνείς αγορές που πλήττονται από την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, μια γρήγορη αποκλιμάκωση θεωρείται πλέον επιτακτική.

Ωστόσο, οι αντιφατικές δηλώσεις του Τραμπ, οι διαρκείς εξαγγελίες περί «μεγάλης συμφωνίας» και η πεποίθηση ότι ένα μονοσέλιδο κείμενο μπορεί να λύσει μια κρίση δεκαετιών εντείνουν τις αμφιβολίες για τη σοβαρότητα και την ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να διαχειριστεί την κατάσταση.

Διαβάστε ακόμη

Η μαραθώνια συνεδρίαση της ΚΟ της ΝΔ, η προσεκτική στάση του Μαξίμου για τον Καραμανλή και οι «χτυπητές» παρουσίες προς τιμήν του Βενιζέλου

Ryanair: Σιγή ασυρμάτου από την κυβέρνηση παρά τις... αναταράξεις στη Θεσσαλονίκη - Το τεστ αντοχής και η αβεβαιότητα

Δολοφονία στην Κρήτη: Η μοιραία ενέδρα στον 21χρονο Νικήτα και ο εφιάλτης της βεντέτας

Τι θα συζητηθεί σήμερα στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ: Το κρίσιμο timing της συνεδρίασης, τα… παράπονα και τα μηνύματα