Τα ερωτήματα, τα κρυφά σημεία και οι προκλήσεις της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν

H ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία θα υπογραφεί την Παρασκευή (19/6) στη Γενεύη, αναμφίβολα γέμισε τους πάντες με αισιοδοξία για την επόμενη ημέρα αλλά και προβληματισμό, αφού πολλά είναι τα ερωτήματα ενώ οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.

Η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει μερικά από τα πιο εύκολα ζητήματα – όπως ο τερματισμός του περιορισμού της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν και η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού – ενώ παράλληλα θα ξεκινήσει μια περίοδος 60 ημερών και θα καθοριστεί μια ατζέντα για την επίλυση των πιο δύσκολων θεμάτων.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει επίσης ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί ορισμένες πολύ σημαντικές παραχωρήσεις, όμως τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εκδοχή της υπό διαμόρφωση συμφωνίας.

Το πρωί της Παρασκευής υπενθύμισε πόσο δύσκολος θα είναι ο δρόμος που ακολουθεί. Αφού τα ιρανικά μέσα δημοσίευσαν λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας που φαινόταν ιδιαίτερα ευνοϊκή για την Τεχεράνη, ο Τραμπ επιτέθηκε στους ηγέτες της χώρας, χαρακτηρίζοντάς τους «πολύ ανέντιμους ανθρώπους για διαπραγματεύσεις» με τους οποίους «δεν υπάρχει καμία πίστη».

Ιρανικά ΜΜΕ: Οι ΗΠΑ συμφώνησαν για διόδια στα Στενά του Ορμούζ

Η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στο στρατηγικό Στενό του Ορμούζ, μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.

«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή. «Η χρήση του όρου "ναυτιλιακές υπηρεσίες" (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.

Ποια όμως είναι τα πιθανά σημεία τριβής και τα ερωτήματα για τους τελικούς όρους της συμφωνίας που μπορεί να δυσκολέψουν στο τέλος τα πράγματα;

Ερώτημα 1: Τα πυρηνικά

Το μεγαλύτερο ερώτημα για την τελική συμφωνία είναι και το πιο δύσκολο σύμφωνα με το CNN. Τι θα γίνει με τα πυρηνικά;

Για παράδειγμα, θα εγκαταλείψει το Ιράν ολόκληρο το πυρηνικό του πρόγραμμα, ακόμη και τα τμήματα που θα μπορούσαν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν για ειρηνικούς σκοπούς; Ή απλώς θα δεσμευτεί να μην εμπλουτίζει ουράνιο πέρα από ένα συγκεκριμένο επίπεδο, ώστε να μην έχει πρόσβαση σε υλικό κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικών όπλων;

Όλα δείχνουν ότι ισχύει το δεύτερο σενάριο, καθώς ο αξιωματούχος δήλωσε ότι «δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με την ύπαρξη πολιτικών πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας στο Ιράν».

Και, κυρίως, πώς θα διασφαλίσουν οι επιθεωρητές ότι το Ιράν τηρεί οποιαδήποτε συμφωνία;

Ο Τραμπ έχει παρουσιάσει ως μεγάλη νίκη μια ενδεχόμενη δέσμευση της Τεχεράνης να μην κατασκευάσει πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, το Ιράν ισχυρίζεται εδώ και χρόνια ότι δεν επιδιώκει κάτι τέτοιο.

Το πραγματικό ζήτημα είναι το πώς η κυβέρνηση Τραμπ θα διασφαλίσει τη συμμόρφωση. Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να εξηγήσει γιατί αυτή η συμφωνία είναι καλύτερη από εκείνη που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα, την οποία ο ίδιος χαρακτήριζε συνεχώς ανεπαρκή. Η συμφωνία εκείνη περιλάμβανε περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου και ελέγχους από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

Το μεγάλο εμπόδιο είναι ότι πολλοί «σκληροπυρηνικοί» απέναντι στο Ιράν μέσα στο ίδιο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θεωρούν ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη σε καμία συμφωνία. Οι δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ περί αναξιοπιστίας του Ιράν ενισχύουν αυτό το επιχείρημα.

Ερώτημα 2: Το θαμμένο ουράνιο

Το ήδη εμπλουτισμένο ουράνιο δημιουργεί προβλήματα. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει ότι το Ιράν πρέπει να το παραδώσει, όμως αυτό βρίσκεται θαμμένο βαθιά στο υπέδαφος μετά τις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές πριν από έναν χρόνο.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ίσως να μην καταφέρουν τελικά να αποκτήσουν το συγκεκριμένο υλικό.

Έχει μάλιστα προτείνει ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε απλώς να «σφραγίσει» τις περιοχές και να τις παρακολουθεί. «Είναι τόσο βαθιά κάτω από τη γη που δεν με απασχολεί», είχε δηλώσει τον Απρίλιο.

Υπάρχουν επίσης συζητήσεις για το ενδεχόμενο το ουράνιο να υποστεί αραίωση ώστε να μην είναι πλέον τόσο εμπλουτισμένο, παραμένοντας όμως στο Ιράν ως καύσιμο.

Ο ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει πως το ουράνιο θα «καταστραφεί επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα». Παραδέχθηκε ωστόσο ότι θα χρειαστεί χρόνος για να καθοριστεί ακριβώς πώς θα συμβεί αυτό.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς ο Τραμπ θα μπορούσε να παρουσιάσει τη συμφωνία ως μεγάλη νίκη χωρίς να αποκτήσει τον έλεγχο του ήδη εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν.

Ερώτημα 3: Η αποδέσμευση χρημάτων της Τεχεράνης

Θα δώσει χρήματα που θα φανούν σαν ενίσχυση του Ιράν ο Τραμπ; Το Ιράν φαίνεται να ζητά την αποδέσμευση περίπου 24 δισ. δολαρίων παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Όταν το ενδεχόμενο αυτό αποκαλύφθηκε τον Απρίλιο, ο Τραμπ είχε διαβεβαιώσει ότι «κανένα χρήμα δεν θα αλλάξει χέρια με οποιονδήποτε τρόπο». Ωστόσο, ίσως παίζει με τις λέξεις, διαχωρίζοντας την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων από την άμεση καταβολή μετρητών.

Τα Στενά του Ορμούζ

Ο πόλεμος απέδειξε ότι το Ιράν μπορεί να κλείσει αποτελεσματικά το Στενό του Ορμούζ και να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία χρησιμοποιώντας το ως μοχλό πίεσης.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Τεχεράνη θα εγκαταλείψει προσωρινά αυτόν τον έλεγχο. Είναι το κατά πόσο η συμφωνία αντιμετωπίζει τη δυνατότητα του Ιράν να το επαναλάβει στο μέλλον.

Οι οργανώσεις-πληρεξούσιοι του Ιράν

Στην αρχή της σύγκρουσης, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του είχαν δηλώσει ότι ένας από τους βασικούς στόχους ήταν να σταματήσει το Ιράν να χρηματοδοτεί οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.

Όταν πριν από δύο μήνες ισχυρίστηκε λανθασμένα ότι το Ιράν είχε αποδεχθεί όλες τις αμερικανικές απαιτήσεις, είχε αναφέρει και τη διακοπή της στήριξης αυτών των οργανώσεων.

Στη συνέχεια όμως το θέμα σχεδόν εξαφανίστηκε από τη δημόσια συζήτηση.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι το Ιράν συμφωνεί να μη χρηματοδοτεί τρομοκρατικές οργανώσεις. Ωστόσο, ακόμη κι αν αυτό είναι αλήθεια, το κρίσιμο ζήτημα είναι τι σημαίνει στην πράξη και πώς θα επαληθεύεται.

Αν ο Τραμπ δεν εξασφαλίσει μια σαφή και ελέγξιμη δέσμευση σε αυτό το μέτωπο, θα σημαίνει ότι δεν πέτυχε έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους που είχε θέσει κατά την έναρξη του πολέμου.

Διαβάστε ακόμη

Επιστροφή στην κανονικότητα; Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν

Τραγωδία στο νοσοκομείο Ναυπλίου: Πέθανε εν ώρα εργασίας νοσηλεύτρια από ανακοπή

Έκλεισε η συμφωνία ορόσημο για τα αεροπορικά ταξίδια στην ΕΕ: Τι αλλάζει για χειραποσκευές και αποζημιώσεις

Η μεγάλη ανατροπή: Τι λέει οδηγός της Amazon που έκλεψε γάτα πελάτη - Το βίντεο που έγινε viral