Η χειρότερη επιδημία ποντικών στην Αυστραλία: Επέλαση σε τοίχους, καταστήματα και κρεβάτια

Μια ανυπόφορη οσμή καλύπτει κάθε πόλη της δυτικής Αυστραλίας που πλήττεται από επιδημία των ποντικιών. Μεταφέρεται στα κουτιά γάλακτος των σούπερ μάρκετ και παραμένει στις σχολικές αίθουσες. Κάνει την ατμόσφαιρα αποπνικτική και ακολουθεί τους ανθρώπους μέχρι τα σπίτια τους.

«Είναι ένας συνδυασμός ούρων, περιττωμάτων και σάπιων ψοφιμιών», λέει ο σιτοπαραγωγός Τζεφ Κόσγκροουβ. «Η μυρωδιά υπάρχει παντού».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, εδώ και μήνες, οι κοινότητες σε όλη τη σιτοπαραγωγική ζώνη της δυτικής Αυστραλίας είχαν να αντιμετωπίσουν μια πρωτοφανή έκρηξη του πληθυσμού των ποντικιών, η οποία σόκαρε ακόμη και τους πιο έμπειρους αγρότες.

«Το CSIRO θεωρεί ως επιδημία τις 40 ενεργές φωλιές (δηλαδή 800 ποντίκια) ανά εκτάριο», εξηγεί ο Κόσγκροουβ. «Εμείς μετρούσαμε 400. Βρισκόμασταν στο δεκαπλάσιο του ορίου της επιδημίας.»

Στο Μοράουα, 350 χιλιόμετρα βόρεια του Περθ, τα σημάδια της επιδημίας είναι ορατά παντού: στους τοίχους, στις οροφές, κάτω από το πάτωμα, στις αποθήκες τροφίμων, ακόμα και στα κρεβάτια.

«Η μυρωδιά μέσα στο σπίτι είναι ανυπόφορη»

Τη νύχτα, τα τρωκτικά σκάνε κάτω από τα λάστιχα των αυτοκινήτων σαν πλαστικό με φυσαλίδες, καθώς κινούνται «σαν ποτάμι» στους δρόμους κοντά στο σπίτι του στο Μίντζενιου, περιγράφει ο Κόσγκροουβ.

«Η μυρωδιά μέσα στο σπίτι είναι ανυπόφορη και δεν μπορούμε να την ξεφορτωθούμε με τίποτα. Χρειάστηκε να ξηλώσω τους τοίχους από τη μία πλευρά του σπιτιού για να βρω και να απομακρύνω τα νεκρά ποντίκια.»

Από τον Μάρτιο, η περιοχή έχει κατακλυστεί από αριθμούς-ρεκόρ τρωκτικών. Η μάστιγα έχει πλήξει και το νότιο τμήμα της πολιτείας, γύρω από το Έσπερανς.

Παράλληλα, στις πεδιάδες της Αδελαΐδας και στη χερσόνησο Γιορκ της Νότιας Αυστραλίας, η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των ποντικιών αγγίζει τα όρια της πληγής, θέτοντας τις αρχές σε κατάσταση συναγερμού.

Οι αγρότες της Δυτικής Αυστραλίας επισημαίνουν ότι άρχισαν να προειδοποιούν τις αρχές για το πρόβλημα από τον περασμένο Δεκέμβριο, όμως οι βάσεις για την κρίση είχαν μπει πολύ νωρίτερα.

Σύμφωνα με τον Στίβεν Χένρι, οικολόγο με ειδίκευση στα τρωκτικά στο CSIRO, στη Δυτική Αυστραλία επικράτησαν οι ιδανικές συνθήκες για αυτή την πληθυσμιακή έκρηξη: η πλούσια σοδειά σιτηρών, σε συνδυασμό με τις καλοκαιρινές χαλαζοπτώσεις που έριξαν τους σπόρους στο έδαφος, εξασφάλισαν άφθονη τροφή για τα ποντίκια. Στη συνέχεια, το ζεστό και ξηρό φθινόπωρο ολοκλήρωσε το σκηνικό για τη ραγδαία αναπαραγωγή τους.

Τα όπλα που διαθέτουν οι αγρότες απέναντι σε έναν τόσο γρήγορα αναπαραγόμενο εχθρό είναι περιορισμένα. Υπό κανονικές συνθήκες, όταν οι αριθμοί αρχίζουν να ανεβαίνουν, σκορπίζουν στους αγρούς σιτάρι-δόλωμα με φωσφορούχο ψευδάργυρο.

Οι κίνδυνοι με τα ισχυρά δηλητήρια

Φέτος όμως, χρειαζόταν ένα ισχυρότερο και ταχύτερης δράσης δηλητήριο. Λόγω της αφθονίας τροφής στα χωράφια, τα ποντίκια που θα επιζούσαν από την πρώτη δόση δεν θα επέστρεφαν εύκολα στο δόλωμα.

Το ισχυρότερο δόλωμα φωσφορούχου ψευδαργύρου, γνωστό ως ZP50, είναι ένα «επικίνδυνο» δηλητήριο Κατηγορίας 7. Απελευθερώνει τοξικό αέριο φωσφίνης μόλις έρθει σε επαφή με τα γαστρικά υγρά ή την υγρασία. Οι ομοσπονδιακές ρυθμιστικές αρχές εγκρίνουν τη χρήση του μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς υπάρχει κίνδυνος να θανατωθούν και άλλα είδη της άγριας πανίδας.

Σύμφωνα με τον Ίαν Μάσγκρεϊβ, τοξικολόγο στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, οι αποφάσεις για την αδειοδότηση τέτοιων σκευασμάτων εξαρτώνται από τους αριθμούς.

«Πρέπει να αξιολογήσεις την αποτελεσματικότητά του και να σταθμίσεις το προσδοκώμενο όφελος έναντι του κινδύνου να πληγούν απειλούμενα είδη», αναφέρει ο Μάσγκρεϊβ.

Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η πυκνότητα του πληθυσμού των ποντικιών. Αν δεν υπάρχουν αρκετά ποντίκια για να καταναλώσουν άμεσα το δόλωμα, αυξάνεται ο κίνδυνος για τα πουλιά και άλλα ζώα της περιοχής.

Στη Νότια Αυστραλία, οι άδειες για το ZP50 δόθηκαν προτού η κατάσταση ξεφύγει. Στη Δυτική Αυστραλία, όμως, η επιδημία είχε ήδη ξεσπάσει, και οι αγρότες καταγγέλλουν ότι οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις είχαν ως αποτέλεσμα το δηλητήριο να φτάσει πολύ αργά, αφού είχαν ήδη προκληθεί τεράστιες ζημιές στις καλλιέργειες.

«Από τον Νοέμβριο στέλναμε email προειδοποιώντας ότι πρέπει να προετοιμαστούν, καθώς υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για μια επιδημία», δηλώνει ο Κάμερον Μπικ, γενικός διευθυντής της εταιρείας γεωργικών χημικών 4Farmers.

«Υποβάλαμε αίτημα για άδεια έκτακτης ανάγκης τον Φεβρουάριο, αλλά απορρίφθηκε. Το ίδιο συνέβη και με την αίτηση μιας άλλης εταιρείας στη Δυτική Αυστραλία τον ίδιο μήνα.»

Ο Σκοτ Χάνσεν, διευθύνων σύμβουλος της Αυστραλιανής Αρχής Φυτοφαρμάκων και Κτηνιατρικών Φαρμάκων (APVMA), η οποία ελέγχει τη χρήση της τοξίνης, υποστηρίζει ότι ο οργανισμός εξετάζει κατά προτεραιότητα τα αιτήματα έκτακτης ανάγκης. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει πως παρακάμπτονται οι έλεγχοι ασφαλείας για την ανθρώπινη υγεία, την άγρια φύση και το περιβάλλον.

Σύμφωνα με τα αρχεία της APVMA, ο οργανισμός Grain Producers Australia κατέθεσε αίτηση για το ZP50 στις 25 Απριλίου 2026 εκ μέρους επτά προμηθευτών, και η άδεια εκδόθηκε στις 18 Μαΐου.

Ο Μάσγκρεϊβ επισημαίνει ότι η κριτική για τις καθυστερήσεις παραβλέπει πόσο περίπλοκη είναι η απόφαση για τις ρυθμιστικές αρχές.

«Είναι μια ισορροπία ανάμεσα στη διάρκεια δράσης του δηλητηρίου και στη διαθεσιμότητά του», εξηγεί ο Μάσγκρεϊβ.

Οι απώλειες θα ξεπεράσουν τα 50 εκατ. δολάρια

Ο Μπικ αναφέρει ότι η τρέχουσα κρίση στη Δυτική Αυστραλία είναι ανάλογη με την επιδημία του 2021 στην ανατολική Αυστραλία. Τότε, οι παραγωγοί στη Νέα Νότια Ουαλία, το Κουίνσλαντ, τη βόρεια Βικτώρια και τις χερσονήσους Γιορκ και Έιρ έχασαν καλλιέργειες αξίας άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο ίδιος εκτιμά ότι οι απώλειες για τους αγρότες της Δυτικής Αυστραλίας θα ξεπεράσουν φέτος τα 50 εκατομμύρια δολάρια.

Ένας άλλος παραγωγός, ο Τσάντγουικ, αναφέρει ότι έχει ξοδέψει περισσότερα από 150.000 δολάρια μόνο για δολώματα από τον Δεκέμβριο, ενώ όλοι οι συνάδελφοί του στην περιοχή αναγκάζονται να ρίχνουν συνεχώς δηλητήριο στα κτήματά τους. Η κυβέρνηση της Δυτικής Αυστραλίας έχει διαθέσει 200.000 δολάρια στις πληγείσες κομητείες για δολωματικούς σταθμούς και καθαρισμό.

Την ίδια ώρα, οι επιπτώσεις στην πανίδα προκαλούν ανησυχία. Αυτή την εβδομάδα, οι υπεύθυνοι του καταφυγίου άγριας ζωής Bluebush εντόπισαν 96 νεκρά ή ετοιμοθάνατα πουλιά σε ένα γήπεδο γκολφ και σε ένα σχολικό προαύλιο στο Κούρου, περίπου μία ώρα μακριά από το Μοράουα.

Το Υπουργείο Πρωτογενούς Βιομηχανίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης της Δυτικής Αυστραλίας (WA) ανακοίνωσε ότι διεξάγει έρευνα για τα αίτια θανάτου των πτηνών, προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ασθένειας και να διαπιστωθεί αν υπήρξε δηλητηρίαση από τοξίνες.

Η καλλιέργεια σιτηρών αποτελεί τον σημαντικότερο αγροτικό κλάδο της Δυτικής Αυστραλίας, με ετήσια παραγωγή 18 εκατομμυρίων τόνων, εκ των οποίων το 80% εξάγεται σε 50 χώρες. Κάθε απώλεια στη σοδειά επιβαρύνει αποκλειστικά την τσέπη του παραγωγού.

Τα χωράφια που έχουν πληγεί μοιάζουν με ελβετικό τυρί, λέει ο Χένρι, περιγράφοντας μια κατεστραμμένη καλλιέργεια ελαιοκράμβης.

«Κάθε τρύπα αντιπροσωπεύει ένα σημείο όπου τα ποντίκια έφαγαν τα φυτά αμέσως μόλις βλάστησαν ή κατέστρεψαν τους σπόρους πριν καν φυτρώσουν. Αυτό μεταφράζεται σε απώλειες από 5% έως και 50%», εξηγεί. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αγρότες αναγκάζονται να σπείρουν το χωράφι από την αρχή.»

Η ζημιά είναι τόσο μεγάλη που πολλοί παραγωγοί θα δυσκολευτούν ακόμη και να καλύψουν τα έξοδά τους φέτος, τονίζει ο Κόσγκροουβ. Ωστόσο, συμπληρώνει ότι το μεγαλύτερο κόστος είναι το ψυχολογικό.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι επιδημίες τρωκτικών είναι ιδιαίτερα ψυχοφθόρες επειδή δεν μπορείς να κρυφτείς από αυτές. Σε αντίθεση με την ξηρασία, που μένει έξω από το σπίτι, τα ποντίκια εισβάλλουν στην προσωπική ζωή των ανθρώπων.

Ο Χένρι αναφέρει ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι κάτοικοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους σε κατάσταση απόγνωσης.

Στο Μοράουα, οι καταστηματάρχες είναι αναγκασμένοι κάθε βράδυ να μαζεύουν όλα τα τρόφιμα από τα ράφια και να τα κλείνουν σε αεροστεγή δοχεία. Οι υπεύθυνοι των δημόσιων κτιρίων δίνουν καθημερινή μάχη για να κρατήσουν τα τρωκτικά μακριά. Η κατάσταση είναι εξαντλητική.

Στα τέλη Μαΐου, οι φοιτητές του Αγροτικού Κολεγίου της Δυτικής Αυστραλίας στο Μοράουα αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους για δύο εβδομάδες, όταν διαπιστώθηκε ότι στους χώρους της σχολής είχε σκορπιστεί κατά λάθος φωσφορούχος ψευδάργυρος – ένα σκεύασμα που απαγορεύεται αυστηρά σε κατοικημένες περιοχές.

Παρ' όλα αυτά, ο Κόσγκροουβ σημειώνει ότι πολλοί κάτοικοι δείχνουν αξιοσημείωτο σθένος, στηρίζοντας την τοπική αγορά και βοηθώντας ο ένας τον άλλον.

«Είναι ένας πολύ μακρύς πόλεμος», καταλήγει.

Περιμένοντας την κατάρρευση

Οι ειδικοί εξηγούν ότι σε κάθε τέτοια επιδημία έρχεται μια στιγμή που η κατάσταση αντιστρέφεται. Οι θόρυβοι στους τοίχους σταματούν και, σχεδόν τόσο ξαφνικά όσο εμφανίστηκαν, τα ποντίκια χάνονται.

«Υπάρχει το σενάριο του ενός έτους, όπου ο πληθυσμός εκτινάσσεται και μετά καταρρέει απότομα», αναφέρει ο Χένρι. «Και υπάρχει το σενάριο των δύο ετών, όπου ο πληθυσμός αυξάνεται σταδιακά, πιάνει κορυφή και παραμένει σε υψηλά επίπεδα για μερικές περιόδους.»

Για την ώρα, παραμένει άγνωστο αν η Δυτική Αυστραλία πλησιάζει στο τέλος του εφιάλτη ή αν βρίσκεται ακόμα στα μισά του δρόμου.

Ο Χένρι επισημαίνει ότι όταν ο πληθυσμός φτάνει σε ακραία επίπεδα, η κοινωνική δομή και η συμπεριφορά των τρωκτικών αποδιοργανώνονται πλήρως.

Ο ανταγωνισμός για την τροφή γίνεται άγριος, οι ασθένειες θερίζουν, ο κανιβαλισμός αυξάνεται και οι ρυθμοί αναπαραγωγής πέφτουν κατακόρυφα.

Μέχρι να συμβεί αυτό, οι αγρότες στη Δυτική και τη Νότια Αυστραλία συνεχίζουν να ρίχνουν δολώματα, ελπίζοντας στην ξαφνική κατάρρευση του πληθυσμού που έδωσε τέλος και στις προηγούμενες επιδημίες.

Τα ποντίκια εμφανίστηκαν σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη. Το ερώτημα τώρα είναι αν θα εξαφανιστούν με τον ίδιο τρόπο.

Διαβάστε ακόμη

Επιστροφή στην κανονικότητα; Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν

Τραγωδία στο νοσοκομείο Ναυπλίου: Πέθανε εν ώρα εργασίας νοσηλεύτρια από ανακοπή

Έκλεισε η συμφωνία ορόσημο για τα αεροπορικά ταξίδια στην ΕΕ: Τι αλλάζει για χειραποσκευές και αποζημιώσεις

Η μεγάλη ανατροπή: Τι λέει οδηγός της Amazon που έκλεψε γάτα πελάτη - Το βίντεο που έγινε viral