Στενά του Ορμούζ: Πώς οι επιθέσεις σε πλοία επηρεάζουν την πορεία των διαπραγματεύσεων

Παρά τη σταδιακή αύξηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, οι αδιευκρίνιστοι όροι που αφορούν τη λειτουργία τους εξακολουθούν να αποτελούν αγκάθι στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 8 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Στενά του Ορμούζ (Iranian state television via AP)

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Ένα δεξαμενόπλοιο τυλίχθηκε στις φλόγες στα ανοιχτά των ακτών του Ομάν το βράδυ της Δευτέρας (6/7), αφού χτυπήθηκε από «άγνωστο βλήμα» στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO).

Παράλληλα, επικαλούμενος δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που δεν κατονομάζονται, ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios ανέφερε ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) εκτόξευσαν τουλάχιστον δύο πυραύλους εναντίον εμπορικών πλοίων που διέπλεαν τα Στενά το βράδυ της Δευτέρας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, δύο πλοία υπέστησαν σοβαρές ζημιές, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν θύματα. Παραμένει ασαφές αν το ένα από αυτά τα πλοία είναι το ίδιο που ανέφερε το UKMTO.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, οι αναφορές για επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ έρχονται ενώ συνεχίζονται οι ευαίσθητες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν με στόχο τον οριστικό τερματισμό του πολέμου τους, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Ένα από τα βασικά αγκάθια στις συνομιλίες είναι τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε για τη ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων.

Οι επιθέσεις σημειώνονται επίσης ενώ συνεχίζονται οι πολυήμερες επικήδειες εκδηλώσεις για τον πρώην ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Τι συνέβη στα Στενά του Ορμούζ

Το UKMTO ανέφερε νωρίς το πρωί της Τρίτης (7/7) ότι ένα δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από «βλήμα» στην αριστερή πλευρά του, ενώ έπλεε με νότια πορεία περίπου 8 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Λίμα στο Ομάν, προκαλώντας πυρκαγιά. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ισχυρισμούς ότι το δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) δέχθηκε επίθεση επειδή αγνόησε προειδοποιήσεις, ωστόσο η Τεχεράνη δεν ανέλαβε άμεσα την ευθύνη για το περιστατικό. Ούτε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ούτε οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης σχολίασαν το συμβάν.

Ωστόσο, τρεις ανώνυμες πηγές δήλωσαν στο πρακτορείο Reuters ότι το πλοίο ήταν το καταριανό δεξαμενόπλοιο Al Rekayyat, το οποίο μετέφερε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), και ότι όλα τα μέλη του πληρώματος είναι ασφαλή. Το πλοίο εξέπεμψε σήμα κινδύνου όταν χτυπήθηκε. Παρ' όλα αυτά, ενδέχεται να υπάρχει κίνδυνος έκρηξης, καθώς έχει εκδηλωθεί πυρκαγιά στο μηχανοστάσιό του, σύμφωνα με άλλη πηγή που ενημερώθηκε για το περιστατικό. Ένα δεύτερο πλοίο φέρεται να είναι δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου με σημαία Σαουδικής Αραβίας, το οποίο επίσης υπέστη ζημιές στα Στενά του Ορμούζ όταν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης εκτόξευσαν πυραύλους, σύμφωνα με πηγές του Reuters.

Ο Χοσεΐν Ροϊβαράν, αναλυτής με έδρα την Τεχεράνη, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το καταριανό δεξαμενόπλοιο ενδέχεται να στοχοποιήθηκε επειδή εισήλθε σε περιοχή όπου ιρανικές ομάδες πραγματοποιούσαν επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών. «Η περιοχή κοντά στο Ομάν είναι πιθανότατα γεμάτη νάρκες», ανέφερε ο Ροϊβαράν. «Υπάρχει το ενδεχόμενο τα πλοία αυτά να κατευθύνθηκαν προς περιοχές όπου ιρανικές ομάδες πραγματοποιούσαν εκκαθάριση ναρκών και η κίνησή τους να θεωρήθηκε απειλή για τις επιχειρήσεις αυτές».

Τον Απρίλιο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης δημοσίευσαν χάρτη που παρουσίαζε μια «ασφαλή διαδρομή» για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, την οποία είχαν εγκρίνει. Αν και δεν επιβεβαίωσαν επίσημα την ύπαρξη ναρκών στα Στενά, επισήμαναν ότι η εγκεκριμένη διαδρομή τους - η οποία κατευθύνει τα πλοία πολύ πιο κοντά στις ιρανικές ακτές - αποφεύγει τυχόν ναρκοθετημένες περιοχές.

Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση στα Στενά

Η εταιρεία παρακολούθησης ναυτιλιακής κίνησης Kpler ανέφερε σε ανάρτησή της στο X τη Δευτέρα ότι η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου παρουσίασε «ανθεκτικότητα», με συνολικά 108 επιβεβαιωμένες διελεύσεις. Σύμφωνα με την εταιρεία, πραγματοποιήθηκαν 43 διελεύσεις στις 3 Ιουλίου, 34 στις 4 Ιουλίου και 31 στις 5 Ιουλίου.

Hormuz weekend traffic shows resilience

Between 3 and 5 July, the Strait of Hormuz traffic remained active, with total of 108 verified crossings recorded across a wide range of vessel and cargo types. Traffic was slightly weighted East to West and remained spread across… pic.twitter.com/9OIF3cm5GV
— Kpler (@Kpler) July 6, 2026

Πριν από τον πόλεμο, εκτιμάται ότι καθημερινά διέσχιζαν τα Στενά περίπου 120 έως 140 πλοία, εκ των οποίων περίπου τα μισά ήταν πετρελαιοφόρα που μετέφεραν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Στο αποκορύφωμα του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η κίνηση στη θαλάσσια αυτή οδό μειώθηκε δραματικά, φτάνοντας ακόμη και σε μόλις δύο πετρελαιοφόρα την ημέρα.

Η στενή θαλάσσια δίοδος που συνδέει τους παραγωγούς πετρελαίου του Περσικού Κόλπου με τον ανοιχτό ωκεανό - μέσω της οποίας πριν από την έναρξη του πολέμου μεταφερόταν το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου - έχει γίνει βασικό σημείο των ειρηνευτικών συνομιλιών.

Από τις αρχές Μαρτίου, το Ιράν έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών, επιτρέποντας κατά διαστήματα τη διέλευση μόνο σε πλοία ορισμένων χωρών, τα οποία έπρεπε να διαπραγματεύονται τη διέλευσή τους με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Σύμφωνα με αναφορές, κάποια πλοία φέρεται να πλήρωσαν έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο σε κάποια φάση του πολέμου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν τον Ιούνιο τον δικό τους αντίστοιχο ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στα Στενά.

Ακόμη και μετά την ανακοίνωση ενός προκαταρκτικού μνημονίου κατανόησης (MoU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις 14 Ιουνίου, μόνο επτά πλοία διέσχισαν τα Στενά μέσα στις επόμενες τέσσερις ημέρες, σύμφωνα με την υπηρεσία παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic. Το μνημόνιο προέβλεπε ότι τα Στενά θα παρέμεναν ελεύθερα για όλα τα πλοία για τουλάχιστον 60 ημέρες.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα σχετικά με τη γενικόλογη διατύπωση που αφορούσε τα Στενά και άλλα ζητήματα, όπως η επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο, καθώς και η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με την ύπαρξη ναρκών στη θαλάσσια δίοδο, προκάλεσαν δισταγμούς στις ναυτιλιακές εταιρείες, σύμφωνα με αναλυτές.

Τι σημαίνουν οι τελευταίες επιθέσεις κατά πλοίων για τις συνομιλίες

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι, ενώ η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει μειώσει τις εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών, η ασαφής διατύπωση σχετικά με τις προβλέψεις για τα Στενά παραμένει σημείο διαφωνίας. Ο πόλεμος έχει τεθεί σε παύση βάσει του μνημονίου κατανόησης που υπογράφηκε τον περασμένο μήνα και το οποίο έδωσε περιθώριο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μόνιμη συμφωνία. Ωστόσο, ένας γύρος έμμεσων συνομιλιών στο Κατάρ ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα χωρίς ένδειξη προόδου προς μια διαρκή ειρήνη.

Ένα από τα ζητήματα είναι αν το Ιράν θα επιβάλει στο μέλλον τέλη στα πλοία που χρησιμοποιούν τα Στενά, κάτι που οι ΗΠΑ απορρίπτουν έντονα. «Η ιδέα της επιβολής περιβαλλοντικών ή υπηρεσιακών τελών, πιθανώς σε συνεργασία με το Ομάν, αντικατοπτρίζει την προσπάθεια του Ιράν να μετατρέψει την κυριαρχία του στο μισό των Στενών σε μόνιμη επιρροή», δήλωσε στο Al Jazeera ο Μοχσέν Μιλάνι, καθηγητής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.

Ο Μιλάνι πρόσθεσε ότι το Ιράν χρησιμοποιεί γεωγραφικά τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο πίεσης, προκειμένου να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση. «Η Ουάσινγκτον, αντίθετα, επιδιώκει να αποτρέψει οποιαδήποτε συμφωνία που θα διευρύνει τον έλεγχο του Ιράν, στη βάση της αρχής της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας», δήλωσε ο Μιλάνι.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα επαναλάβει τους βομβαρδισμούς εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία. Την πιο πρόσφατη φορά, τη Δευτέρα, δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο: «Είτε θα κάνουμε μια συμφωνία είτε θα τελειώσουμε τη δουλειά. Εντάξει. Και δεν θα είναι δύσκολο να τελειώσουμε τη δουλειά. Θα προτιμούσα να κάνουμε μια συμφωνία, γιατί δεν θέλω να επηρεάσω 91 εκατομμύρια ανθρώπους. Μπορούμε να καταστρέψουμε τις γέφυρές τους μέσα σε μία ώρα, μπορούμε να εξουδετερώσουμε την ενεργειακή τους παροχή».

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι τέτοιες απειλές παραβιάζουν τους όρους του μνημονίου κατανόησης. Υποστήριξε ότι οι πρόσφατες επικήδειες πομπές για τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη απέδειξαν την ενότητα των Ιρανών. «Εκατομμύρια περήφανοι Ιρανοί συγκεντρώθηκαν ενωμένοι για να τιμήσουν τον Μεγάλο Αγιατολάχ Χαμενεΐ και την κληρονομιά του. Ούτε αυτοί ούτε οι γενναίες ένοπλες δυνάμεις μας επηρεάζονται από οποιεσδήποτε απειλές», έγραψε κάτω από μια φωτογραφία με τεράστιο πλήθος πενθούντων. «Οι διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία δεν θα ξεκινήσουν εάν συνεχιστούν οι απειλές», έγραψε. «Σεβαστείτε την υπογραφή σας».