Όλυμπος: Το «βουνό των θεών» ένα βήμα πριν από τη λίστα της UNESCO

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναμένεται να εξετάσει την ελληνική υποψηφιότητα την Κυριακή

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 7 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

«Μάχη» δίνουν οι ελληνικές αρχές για να ενταχθεί η κορυφή του Ολύμπου στον Κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Σύμφωνα με τον Guardian, έχουν περάσει πάνω από τέσσερις δεκαετίες από την πρώτη φορά που ο Ευάγγελος Γερολιόλιος ανέβηκε στην κατοικία των αρχαίων θεών. Στην κορυφή του Ολύμπου, στο ψηλότερο σημείο της Ελλάδας, το δέος που ένιωσε πάνω στο γυμνό βράχο ήταν απόλυτος.

«Δεν έχω ξεχάσει ποτέ εκείνη τη μοναδική στιγμή, εκείνο το πρωτόγνωρο συναίσθημα εκεί ψηλά, στον θρόνο του Δία», θυμάται ο κ. Γερολιόλιος, ο οποίος σήμερα, ως δήμαρχος Δίου-Ολύμπου, αφιερώνει μεγάλο μέρος του χρόνου του στη διαχείριση της περιοχής που περιβάλλει το βουνό.

Η απόκρημνη κορυφή του -το σημείο όπου ο Όμηρος περιγράφει ως την «έδρα των αθανάτων» και όπου ο πατέρας των θεών, ο Δίας, συγκεντρώνε τους θεούς- υψώνεται στα 2.918 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Όλυμπος (ΙΝΤΙΜΕ)

Η δημοφιλία του βουνού αναμένεται να εκτοξευθεί

«Αισθάνεσαι μια απίστευτη ενέργεια στον χώρο, όπου ο μύθος, η ομορφιά και το βάρος της ιστορίας γίνονται ένα. Όλα αυτά θέλουμε να τα μοιραστούμε με τον κόσμο και ελπίζουμε να αναγνωριστούν και διεθνώς», σημειώνει ο ίδιος.

Εδώ και χρόνια, οι ελληνικές αρχές δίνουν μάχη για να περιληφθεί ο Όλυμπος στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Πολύ σύντομα, οι υποστηρικτές αυτής της προσπάθειας θα μάθουν αν το αίτημα θα γίνει τελικά δεκτό.

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναμένεται να εξετάσει την ελληνική υποψηφιότητα την Κυριακή, στο πλαίσιο της 48ης Συνόδου της, που πραγματοποιείται στη Μπουσάν της Νότιας Κορέας και ολοκληρώνεται στις 29 Ιουλίου.

Η Ελλάδα πρότεινε για πρώτη φορά την ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο των μνημείων «εξαιρετικής οικουμενικής αξίας» το 2014, προβάλλοντας τόσο την πολιτιστική όσο και την περιβαλλοντική σημασία του.

Η περιοχή ανακηρύχθηκε ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, ως φόρος τιμής στη μοναδικότητα ενός ανάγλυφου που συνδυάζει πυκνά δάση, αλπικά λιβάδια, φαράγγια, χαράδρες και πηγές, σε απόσταση αναπνοής από τη θάλασσα.

Το Λιτόχωρο, η κοντινότερη κωμόπολη, απέχει μόλις πέντε χιλιόμετρα από τις ειδυλλιακές ακτές που απλώνονται πρακτικά στους πρόποδες του βουνού.

Αναγνωρίζοντας τον πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας του, η UNESCO ανακήρυξε τον Όλυμπο Αποθεματικό της Βιόσφαιρας το 1981. Η περιβαλλοντική προστασία του βουνού ενισχύθηκε περαιτέρω το 2021 με Προεδρικό Διάταγμα, με το οποίο θεσπίστηκε ο Εθνικός Πάρκος Ολύμπου.

Όλυμπος: Το «βουνό των θεών» ένα βήμα πριν από τη λίστα της UNESCO /AP

Στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα

«Όμως», τονίζει ο κ. Γερολιόλιος, «η ένταξη στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τους Έλληνες. Απευθύνεται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Όλυμπος στέκεται στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα και είναι ζωτικής σημασίας να περιφρουρήσουμε αυτό το περιβάλλον μύθου και ιστορίας. Για εμάς, η προστασία του είναι το Α και το Ω».

(Φωτογραφία: Μια πεταλούδα πάνω σε αγριολούλουδο στον Όλυμπο. Αναγνωρίζοντας τον πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας του, η UNESCO τον ανακήρυξε Αποθεματικό της Βιόσφαιρας το 1981. Φωτογραφία: Πέτρος Γιαννακούρης/AP)

Πέρυσι, η Επιτροπή ενέγραψε 26 νέα μνημεία στη λίστα της UNESCO, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 1.428 σε 170 χώρες. Από τα 21 μνημεία που διαθέτει η Ελλάδα, μόλις δύο έχουν ενταχθεί με τη διπλή ιδιότητα του πολιτιστικού και φυσικού μνημείου.

Βάσει της διεθνούς συνθήκης που διαχειρίζεται η UNESCO, οι θησαυροί αυτοί –στους οποίους περιλαμβάνονται το Σινικό Τείχος, οι Πυραμίδες της Αιγύπτου και το Ταζ Μαχάλ– τίθενται αυτόματα υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας.

Όλο και περισσότερο, η συγκεκριμένη θεσμική αναγνώριση αντιμετωπίζεται ως ανάχωμα απέναντι στις ανεξέλεγκτες πιέσεις της ανάπτυξης και του υπερτουρισμού. Όπως συμβαίνει με πολλές περιοχές της Ελλάδας, η δημοφιλία του βουνού έχει εκτοξευθεί την τελευταία δεκαετία, καταγράφοντας περίπου 500.000 επισκέπτες τον χρόνο.

Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, στον απόηχο του ανανεωμένου ενδιαφέροντος για τον αρχαίο κόσμο μετά την έξοδο στις αίθουσες, στις 17 Ιουλίου, της νέας ταινίας του Κρίστοφερ Νόλαν, την «Οδύσσεια». Η υπερπαραγωγή, που σπάει τα ταμεία και είναι εμπνευσμένη από το ομηρικό έπος, γυρίστηκε εν μέρει στην Ελλάδα, η οποία παρείχε και σχετικές επιδοτήσεις.

«Χαιρόμαστε για την προσέλευση των τουριστών, αλλά η αύξησή τους συνεπάγεται και περισσότερους κινδύνους», αναφέρει ο Δημήτρης Παππάς, αναπληρωτής διευθυντής του φορέα διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν η περιοχή ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αυτό θα συμβάλει καθοριστικά στην προστασία του βουνού. Αν χάσουμε αυτό που έχουμε, η καταστροφή θα είναι ανεπανόρθωτη».

Ο κ. Παππάς υπογράμμισε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την περιοχή παραμένει η εκδήλωση δασικών πυρκαγιών, πρόβλημα που επιτείνεται από την κλιματική κρίση.

Όλυμπος: Το «βουνό των θεών» ένα βήμα πριν από τη λίστα της UNESCO /AP

«Αυτές οι απειλές θα μπορούσαν να περιοριστούν αν υπήρχαν πρόσθετοι πόροι για την ενίσχυση της πυροπροστασίας, όπως ο καθαρισμός των μονοπατιών και η κατασκευή καταφυγίων. Παράλληλα, θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν οι γέφυρες και το οδικό δίκτυο».

Γιατία είναι σημαντικό να ενταχθεί στην λίστα

Τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς λαμβάνουν τεχνική και οικονομική συνδρομή από την UNESCO, η οποία παρέχει επίσης επιστημονική καθοδήγηση για τη συντήρηση και διατήρησή τους.

Επισκέπτες που βρέθηκαν στο βουνό αυτή την εβδομάδα δήλωσαν ότι μια τέτοια εξέλιξη όχι μόνο αξίζει στον Όλυμπο, αλλά έχει καθυστερήσει. «Δεν είναι απλώς μια καλή ιδέα, είναι η καλύτερη δυνατή εξέλιξη», δηλώνει με ενθουσιασμό η 62χρονη Λένκα Χοτμάροβα από την Τσεχία. «Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στα μονοπάτια, ενώ παράλληλα θα ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος για την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος. Έπρεπε να έχει γίνει προ πολλού».

Η ελληνική πλευρά έχει προβάλει επίσης τη θρησκευτική σημασία του βουνού, εντάσσοντας στον φάκελο της υποψηφιότητας την ανακάλυψη ενός υπαίθριου ιερού σε μία από τις χαμηλότερες κορυφές του.

Το συγκεκριμένο ιερό εικάζεται ότι είναι αυτό που περιγράφει ο φιλόσοφος και ιστορικός Πλούταρχος τον 2ο αιώνα μ.Χ., αναφερόμενος σε θυσίες ζώων προς τιμήν του Δία.

Επιπλέον, στον Όλυμπο θεωρείται ότι βρίσκεται το ορθόδοξο εξωκλήσι με το μεγαλύτερο υψόμετρο στον κόσμο, ενώ στις πλαγιές και τις χαράδρες του είναι κτισμένα βυζαντινά μοναστήρια και άλλοι χώροι λατρείας.

Όλυμπος (UNSPLASH)

«Πρέπει να ληφθούν άμεσα επιπλέον μέτρα προστασίας»

Πάντως, η έκβαση της υποψηφιότητας παραμένει αβέβαιη. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα γνωμοδοτικά όργανα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) και της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN) έχουν ζητήσει συμπληρωματικά στοιχεία. Στο προσχέδιο της ημερήσιας διάταξης για τη σύνοδο της UNESCO στη Μπουσάν αφήνεται να εννοηθεί ότι ο φάκελος ενδέχεται να αναπεμφθεί στην Ελλάδα, παρατείνοντας την αγωνία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τουρισμός καταγράφει κατακόρυφη αύξηση, η εξέλιξη αυτή προβληματίζει τον κ. Γερολιόλιο. «Το παν είναι η ισορροπία», τονίζει. «Η φέρουσα ικανότητα του Ολύμπου έχει φτάσει στα όριά της».

Η ένταξη στον κατάλογο της UNESCO «θα αυξήσει τη δική μας ευθύνη για την προστασία του περιβάλλοντος», σημείωσε, συμπληρώνοντας: «Ακόμη όμως κι αν δεν τα καταφέρουμε, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Πρέπει να ληφθούν άμεσα επιπλέον μέτρα προστασίας».