Γιατί το Ιράν απειλεί τα αεροδρόμια της περιοχής και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι επιπτώσεις

Το Ιράν απείλησε τις γειτονικές χώρες με αντίποινα εάν εφαρμόσουν τις νέες κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να εμποδίσουν τις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες να πραγματοποιούν διεθνείς πτήσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω προβλημάτων στις αεροπορικές μετακινήσεις σε μια περιοχή που ήδη επηρεάζεται από σχεδόν επτά μήνες πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν.

«Καλώ όλες τις γειτονικές μας χώρες να μην εμπλακούν στην περιπέτεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτή η περιπέτεια πολύ σύντομα θα καταλήξει σε αποτυχία», δήλωσε ο Μοχσέν Ρεζάι, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, η προειδοποίηση ήρθε καθώς ιρανικές αεροπορικές εταιρείες ακύρωσαν αρκετές διεθνείς πτήσεις, μετά την απειλή των ΗΠΑ ότι θα επιβάλουν δευτερογενείς κυρώσεις σε αεροδρόμια και παρόχους αεροπορικών υπηρεσιών εάν συνεχίσουν να συνεργάζονται με το Ιράν. Την Πέμπτη (24/9), ακυρώθηκαν όλες οι πτήσεις ιρανικών αεροπορικών εταιρειών από και προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μετέδωσε το Iranian Students’ News Agency.

Το Αζερμπαϊτζάν και η Γεωργία επιβεβαίωσαν την Τετάρτη (23/9) ότι ανέστειλαν τις πτήσεις προς και από το Ιράν, ενώ έχουν επίσης διακοπεί οι πτήσεις προς τη Βαγδάτη και το Μουσκάτ. Παράλληλα, αρκετές συνδέσεις με την Τουρκία και την Κίνα συνεχίζονται, όμως έχουν ακυρωθεί και πολλές πτήσεις προς τις συγκεκριμένες χώρες.

Τα κύρια ερωτήματα σε αυτό το πλαίσιο αφορούν στο κατά πόσο μπορεί να υλοποιήσει τις απειλές του εναντίον των γειτονικών χωρών και πώς θα μπορούσε αυτό να επηρεάσει την ταξιδιωτική βιομηχανία στην περιοχή.

Τι έχει δηλώσει το Ιράν

Ο Ρεζάι προειδοποίησε την Τετάρτη ότι η Τεχεράνη θα προχωρήσει σε αντίποινα εναντίον γειτονικών χωρών που ευθυγραμμίζονται με τους περιορισμούς των ΗΠΑ. «Εάν μια χώρα συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή εμπλακεί σε περιπέτειες μαζί τους, τα αεροδρόμιά της δεν θα μπορούν πλέον να πραγματοποιούν πτήσεις» προς το Ιράν, δήλωσε ο Ρεζάι στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Ο Ρεζάι είπε ότι το Ιράν θα διασφαλίσει πως τα αεροδρόμια των χωρών που διακόπτουν τις ιρανικές πτήσεις «δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν».

Η προειδοποίηση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας του Ιράν να αποτρέψει τις χώρες από τη συμμετοχή τους στην εκστρατεία οικονομικής πίεσης της Ουάσινγκτον, η οποία έχει ενταθεί από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Ποιο είναι το υπόβαθρο της απειλής

Η άμεση αφορμή για την απειλή του Ρεζάι είναι η προσπάθεια της Ουάσινγκτον να απομονώσει την αεροπορική βιομηχανία του Ιράν. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα κυρώσεις εναντίον των εναπομεινασών ιρανικών αεροπορικών εταιρειών, καθώς και ξένων εταιρειών και μεσαζόντων που κατηγορούνται ότι τις βοηθούν να λειτουργούν.

Τα μέτρα διεύρυναν τους μακροχρόνιους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί στη Mahan Air, ώστε να καλύπτουν 27 ιρανικές αεροπορικές εταιρείες, ενώ ανέστειλαν επίσης τις άδειες που επέτρεπαν μια σειρά αεροπορικών συνδέσεων με το Ιράν. Οι ΗΠΑ κατηγορούν τη Mahan Air για διασυνδέσεις με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC).

Στη συνέχεια, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε ότι αεροδρόμια και εταιρείες που εξυπηρετούν ιρανικά αεροσκάφη κινδυνεύουν να αποκλειστούν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όπως είπε, δεν μπορούν να παρέχουν καύσιμα ή υπηρεσίες προσγείωσης σε ιρανικές αεροπορικές εταιρείες ούτε να τους πωλούν εισιτήρια, χωρίς να διακινδυνεύουν την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων.

«Η προειδοποίηση του Ρεζάι είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια εξαναγκαστικής αποτροπής με αποδέκτες τους γείτονες του Ιράν», δήλωσε η Νεγκάρ Μορταζαβί, ανώτερη ερευνήτρια στο αμερικανικό Center for International Policy. «Η Τεχεράνη σηματοδοτεί ότι δεν θα αντιμετωπίσει τη συμμόρφωση με τις αμερικανικές αεροπορικές κυρώσεις ως μια ουδέτερη εμπορική απόφαση, αλλά ως συμμετοχή στην εκστρατεία πίεσης της Ουάσινγκτον εναντίον του Ιράν». «Δείχνει επίσης πώς η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν παρασύρει ολοένα και περισσότερο τρίτες χώρες στη σύγκρουση», πρόσθεσε.

Μπορεί πράγματι το Ιράν να το κάνει αυτό;

Το Ιράν δεν έχει εξηγήσει δημοσίως ποια μέτρα θα μπορούσε να λάβει για να εμποδίσει τη λειτουργία αεροδρομίων σε γειτονικές χώρες, ενώ ο Ρεζάι δεν διευκρίνισε εάν η απάντηση της Τεχεράνης θα ήταν διπλωματική, οικονομική ή στρατιωτική.

Το Ιράν δεν μπορεί νομικά να αποφασίσει εάν ένα αεροδρόμιο σε άλλη κυρίαρχη χώρα θα δέχεται ιρανικά αεροσκάφη. Αντίστοιχα, οι ΗΠΑ δεν έχουν την εξουσία να κλείσουν μονομερώς τον εναέριο χώρο μιας άλλης χώρας. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον μπορεί να καταστήσει οικονομικά επικίνδυνη την εξυπηρέτηση ιρανικών αεροσκαφών, απειλώντας με δευτερογενείς κυρώσεις τοπικούς προμηθευτές καυσίμων, εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης, εταιρείες έκδοσης εισιτηρίων και άλλες επιχειρήσεις.

«Το σημαντικό είναι ότι ο Ρεζάι άφησε σκόπιμα την απειλή ασαφή», δήλωσε η Μορταζαβί. «Δεν διευκρίνισε πώς θα καταστήσει τα γειτονικά αεροδρόμια ανίκανα να λειτουργήσουν. Όμως το μήνυμα είναι σαφές: εάν τα γειτονικά κράτη βοηθήσουν την Ουάσινγκτον να απομονώσει την ιρανική αεροπορία, η Τεχεράνη απειλεί να επιβάλει αντίστοιχο κόστος στους αεροπορικούς τομείς τους».

Το Ιράν απέδειξε, άλλωστε, κατά τους πρώτους μήνες του τρέχοντος πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι μπορούσε να φέρει τις αεροπορικές μετακινήσεις στον Κόλπο σχεδόν σε πλήρη παύση. Μετά την εκτόξευση πυραύλων και drones εναντίον του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ, του Μπαχρέιν, του Ομάν και της Ιορδανίας, από τις 28 Φεβρουαρίου, όλες αυτές οι χώρες έκλεισαν εν μέρει ή πλήρως τον εναέριο χώρο τους τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου.

Σταδιακά και μία προς μία επανέφεραν περιορισμένες πτήσεις: η Emirates ήταν η πρώτη που ξεκίνησε ορισμένες πτήσεις από το αεροδρόμιο-κόμβο της στο Ντουμπάι, στις 3 Μαρτίου, ενώ η Etihad, με έδρα το Άμπου Ντάμπι, ακολούθησε στις 6 Μαρτίου και η Qatar Airways την επόμενη εβδομάδα. Τα αεροσκάφη που απογειώνονταν ή προσγειώνονταν εκείνες τις πρώτες ημέρες του πολέμου συνοδεύονταν από στρατιωτικά αεροσκάφη.

Οι αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου χρειάστηκαν μήνες για να επαναφέρουν τα δρομολόγιά τους στα φυσιολογικά επίπεδα. Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) εκτιμά ότι οι αεροπορικές εταιρείες της Μέσης Ανατολής οδεύουν προς συνολικές ζημιές ύψους 4,3 δισ. δολαρίων το 2026. Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού (WTTC) εκτίμησε τον Μάρτιο ότι η σύγκρουση κόστιζε στην περιοχή περίπου 600 εκατ. δολάρια ημερησίως σε δαπάνες διεθνών επισκεπτών. Περίπου την ίδια περίοδο, η Tourism Economics προέβλεψε ότι τα διεθνή ταξίδια προς τις χώρες του Κόλπου θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 25% το 2026 λόγω του πολέμου.

Ιρανικά βλήματα - είτε απευθείας είτε μετά την αναχαίτισή τους - έπληξαν επίσης τα αεροδρόμια του Ντουμπάι, του Άμπου Ντάμπι, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν. Ο Βόλφγκανγκ Πούστζαϊ, αναλυτής σε θέματα ασφάλειας και άμυνας και πρώην Αυστριακός ακόλουθος Άμυνας, δήλωσε ότι δεν αναμένει αυτή τη φορά επίθεση του Ιράν σε περιφερειακά αεροδρόμια. «Είναι εξαιρετικά απίθανο το Ιράν να επιτεθεί σε αυτά τα αεροδρόμια», δήλωσε.

Υποστήριξε επίσης ότι ο άμεσος πρακτικός αντίκτυπος των αμερικανικών μέτρων μπορεί να είναι περιορισμένος, καθώς το Ιράν διατηρεί αεροπορικές συνδέσεις με χώρες που ενδέχεται να είναι λιγότερο πρόθυμες να εφαρμόσουν τους περιορισμούς της Ουάσινγκτον. «Δεν πιστεύω ότι η Τουρκία θα σταματήσει να συνεργάζεται μαζί τους, ούτε το Πακιστάν ή η Κίνα», είπε. «Και επιπλέον, όπως είπα, υπάρχουν και άλλες αεροπορικές εταιρείες εκτός Ιράν που εξυπηρετούν τη χώρα, επομένως ο πρακτικός αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος».

Ο Πούστζαϊ δήλωσε ότι ο μεγαλύτερος αντίκτυπος μπορεί να είναι ψυχολογικός, ιδιαίτερα για τους Ιρανούς που μπορούν να δουν άμεσα τις συνέπειες όταν εξαφανίζονται οι διεθνείς πτήσεις. «Αυτό σίγουρα θα ενισχύσει την αντίληψη των Ιρανών για την αυξανόμενη απομόνωση και πιθανότατα αυτός είναι ο λόγος για αυτή την έντονη αντίδραση από την πλευρά του Ιράν», είπε. Σε αντίθεση με τους περιορισμούς σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή άλλες δευτερογενείς κυρώσεις, οι διαταραχές στις πτήσεις είναι άμεσα ορατές, δήλωσε ο Πούστζαϊ. «Ένας τέτοιος αεροπορικός αποκλεισμός γίνεται σίγουρα αντιληπτός αμέσως».

Παράλληλα, προειδοποίησε να μην αναμένεται ότι οι αεροπορικές κυρώσεις από μόνες τους θα αναγκάσουν την Τεχεράνη να αλλάξει πορεία. «Θα είναι αρκετό για να κάμψει τη βούληση της χώρας; Απολύτως όχι. Απολύτως όχι», δήλωσε ο Πούστζαϊ, περιγράφοντας τους περιορισμούς ως ένα ακόμη στοιχείο της προσπάθειας της Ουάσινγκτον να αυξήσει την πίεση στο Ιράν.

Πώς θα επηρεάσει αυτό την ταξιδιωτική βιομηχανία

Ο πιο άμεσος αντίκτυπος αφορά τους Ιρανούς ταξιδιώτες. Η διεθνής αεροπορική χωρητικότητα από το Ιράν ήταν ήδη 49% χαμηλότερη τον Αύγουστο του 2026 σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium. Οι τελευταίοι περιορισμοί έχουν αφήσει μόνο λίγα διεθνή δρομολόγια που εκτελούνται από ιρανικές αεροπορικές εταιρείες και έχουν ωθήσει χιλιάδες ταξιδιώτες προς τα χερσαία σύνορα με χώρες όπως η Τουρκία και η Αρμενία.

Οι επιπτώσεις μπορούν να επεκταθούν πέρα από τους επιβάτες, σύμφωνα με ειδικούς, καθώς τα μέτρα θα μπορούσαν να απειλήσουν χιλιάδες θέσεις εργασίας στην ιρανική αεροπορική βιομηχανία και σε συναφείς κλάδους, όπως ο τουρισμός και η φιλοξενία.

Για τις γειτονικές χώρες, μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας στην ταξιδιωτική βιομηχανία της περιοχής, η οποία έχει ήδη δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Η επιβατική κίνηση σε μεγάλους αεροπορικούς κόμβους, όπως το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι, μειώθηκε κατά 31% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.

Διαβάστε ακόμη

Περιβαλλοντική «βόμβα» στον Κηφισό: Έως 500% πάνω από τα όρια το ποσοστό ρύπανσης - Οι μεγάλοι κίνδυνοι για την υγεία

Πού κολλάει η επιστροφή των Γλυπτών, το απουσιολόγιο της 5ης Οκτωβρίου και η στενή σχέση Άδωνι-Ομάδας Αλήθειας

Μηνύματα Μητσοτάκη για τα ελληνοτουρκικά από τη γενική συνέλευση του ΟΗΕ - Πώς βλέπει η Αθήνα την επόμενη ημέρα

Τραμπ–Σι: Από το Ιράν και την Ταϊβάν μέχρι την AI – Τα μέτωπα που δοκιμάζουν τη σχέση ΗΠΑ–Κίνας