Αυθαίρετα: «Παράθυρο» άλλων δύο ετών για τακτοποίηση - Εκτός ξανά η κατηγορία 5, τι θα γίνει με την ηλεκτρονική ταυτότητα

Ανοιχτό το παράθυρο της νομιμοποίησης αυθαιρέτων για ακόμα μία διετία αφήνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο κατέθεσε τροπολογία - ομπρέλα σε μια προσπάθεια να αποφορτίσει το σκηνικό έντονης πίεσης που είχε δημιουργηθεί για ιδιοκτήτες ακινήτων, μηχανικούς, δήμους και φορείς της αγοράς.

Η ρύθμιση δεν αφορά τα εξ ολοκλήρου αυθαίρετα κτίσματα, αλλά όσα ανήκουν στις κατηγορίες 1 – 4 με «ηπιότερες» υπερβάσεις και είχαν ανεγερθεί έως τον Ιούλιο του 2011, τα οποία με τη λήξη της προθεσμίας υπαγωγής στα τέλη του προσεχούς Μαρτίου θα έμεναν εκτός πλαισίου και θα εγκλωβίζονταν πολεοδομικά. Κι αυτό διότι οι ιδιοκτήτες τους δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν γι΄αυτά Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, κάτι που θα καθιστούσε αδύνατη τη μεταβίβασή τους είτε πρόκειται για πώληση, είτε για γονική παροχή ή δωρεά.

Παράλληλα, θα παρέμεναν εκτεθειμένα σε κυρώσεις σε περίπτωση ελέγχου και θα υποβαθμίζονταν σημαντικά ως περιουσιακό στοιχείο.

Πλέον δίνεται η δυνατότητα υπαγωγής τους στον νόμο περί τακτοποίησης έως τις 31 Μαρτίου 2028, χωρίς πάντως, να καθίσταται σαφές από το υπουργείο το αποτύπωμα αυτής της ρύθμισης στο ύψος των προστίμων.

Υπενθυμίζεται ότι τα πρόστιμα για αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις καθορίζονται με βάση παράγοντες όπως το μέγεθος του κτιρίου, η τιμή ζώνης της περιοχής, η παλαιότητά του, κλπ. Με τα σημερινά δεδομένα, η εξόφληση μπορεί να γίνει σε έως και 100 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία δόση 50 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπονται εκπτώσεις 20% στην εφάπαξ καταβολή του συνολικού προστίμου ή 10% στην καταβολή του 30% του ποσού.

Συγκεκριμένα, τα πρόστιμα ορίζονται ως εξής:

• 250 ευρώ για αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση μέχρι 100 τ.μ.

• 500 ευρώ για κτίρια ή χρήσεις άνω των 100 τ.μ. και μέχρι 500 τ.μ.

• 1.000 ευρώ για κτίρια ή χρήσεις άνω των 500 τ.μ. και μέχρι 2.000 τ.μ.

• 4.000 ευρώ για κτίρια ή χρήσεις άνω των 2.000 τ.μ. και μέχρι 5.000 τ.μ.

• 10.000 ευρώ για κτίρια ή χρήσεις μεγαλύτερα των 5.000 τ.μ.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, πάνω από 1,705 εκατομμύρια αυθαίρετα έχουν ήδη υπαχθεί στη διαδικασία τακτοποίησης βάσει του νόμου 4495/17. Οι περισσότερες από αυτές τις παρεμβάσεις αφορούν αλλαγές χρήσης και ημιυπαίθριους χώρους, που αποτελούν περίπου το 1/3 των δηλώσεων στην πλατφόρμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Εκτός ρύθμισης τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5

Εκτός ρύθμισης, πάντως, έμειναν για άλλη μια φορά τα αυθαίρετα της λεγόμενης κατηγορίας 5. Πρόκειται για κτίσματα που ανεγέρθηκαν χωρίς οικοδομική άδεια ή για περιπτώσεις με εκτεταμένες υπερβάσεις (άνω του 40%) των ορίων δόμησης του ισχύοντος πλαισίου. Από το 2020 και μετά, η δυνατότητα νομιμοποίησης αυτών των ακινήτων έχει ανασταλεί, αφήνοντάς τα σε μία γκρίζα ζώνη.

Η εικόνα έγινε ακόμη πιο σύνθετη από τις αρχές του 2026, όταν εξέπνευσαν και οι τελευταίες μεταβατικές διατάξεις που επέτρεπαν, υπό προϋποθέσεις, την υπαγωγή συγκεκριμένων περιπτώσεων αυθαιρέτων κατηγορίας 5, όπως ακίνητα που προέρχονταν από κληρονομικές διαδοχές, πλειστηριασμούς ή ειδικά σχήματα διαχείρισης δημόσιας περιουσίας. Με την κατάργηση και αυτών των «βαλβίδων αποσυμπίεσης», χιλιάδες ακίνητα βρέθηκαν εκτός αγοράς, χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης, αξιοποίησης ή ένταξης σε προγράμματα χρηματοδότησης.

Το ζήτημα, όμως, ξεπερνά τα όρια της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, καθώς σημαντικός αριθμός δημόσιων και δημοτικών κτιρίων αντιμετωπίζει αντίστοιχα προβλήματα, γεγονός που λειτουργεί ανασταλτικά για την ένταξή τους σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, αντισεισμικής θωράκισης ή εκσυγχρονισμού υποδομών. Η ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδότηση δεν μπορεί να κατευθυνθεί σε ακίνητα με ανοικτές πολεοδομικές εκκρεμότητες, ακόμη και όταν η ανάγκη αναβάθμισης είναι επιτακτική και οι πόροι διαθέσιμοι.

Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, στο υπουργείο επανέρχεται σταδιακά η συζήτηση για το μέλλον της κατηγορίας 5, χωρίς ωστόσο να έχει «κλειδώσει» κάποια οριζόντια λύση. Τα σενάρια που εξετάζονται κάνουν λόγο για μια αυστηρά στοχευμένη παρέμβαση αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η κυοφορούμενη ρύθμιση να αφορά τελικά μόνον ακίνητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή χρήσεις κοινωνικού χαρακτήρα.

Η ΠΟΜΙΔΑ, πάντως, εμμένει στο αίτημά της για ειδικό μηχανισμό τακτοποίησης αυθαίρετων κατηγορίας 5 που αφορούν αστικές κατοικίες ή μπορούν να καλύψουν στεγαστικές ανάγκες, επισημαίνοντας ότι χωρίς μια τέτοια διέξοδο, ένα μεγάλο και πολύτιμο απόθεμα κτιρίων θα συνεχίσει να παραμένει εκτός πραγματικής οικονομικής ζωής.

Οι υπόλοιπες παρατάσεις

Με την τροπολογία που κατατέθηκε χθες επιλύεται το πρόβλημα της σωρευτικής λήξης και άλλων πολεοδομικών προθεσμιών με το υπουργείο να παραδέχεται ότι χωρίς τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, θα προέκυπταν σοβαρά διοικητικά και οικονομικά αδιέξοδα, με άμεσο αντίκτυπο τόσο στην ακίνητη περιουσία όσο και στη λειτουργία επιχειρήσεων και δημοσίων δομών.

Πέραν της παράτασης στις δηλώσεις αυθαιρέτων, διετής επέκταση στην προθεσμία δίνεται και για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Η προθεσμία μετατίθεται πλέον για την 1η Φεβρουαρίου 2028, καλύπτοντας κτίρια Κατηγορίας Ι, δηλαδή κτίρια συνάθροισης κοινού και ειδικών χρήσεων, αλλά και ακίνητα του Δημοσίου, των δήμων και των ΝΠΔΔ. Πρόκειται για χιλιάδες ακίνητα, από θέατρα και κινηματογράφους μέχρι αθλητικές εγκαταστάσεις, μουσεία, σχολεία, νοσοκομεία, πρατήρια καυσίμων, τουριστικά καταλύματα και δημοτικά κτίρια. Η παράταση κρίθηκε απολύτως αναγκαία, καθώς η μη εμπρόθεσμη έκδοση της Ταυτότητας συνεπάγεται βαριά πρόστιμα, που ξεκινούν από 200 ευρώ και μπορεί να φτάσουν έως το 10% της αξίας του ακινήτου.

Με την ίδια τροπολογία ορίζεται διατήρηση έως τις 30 Ιουνίου 2026 της αρμοδιότητας εκτέλεσης πρωτοκόλλων κατεδάφισης από τα υφιστάμενα όργανα με στόχο να αποφευχθεί διοικητικό κενό και πιθανές καθυστερήσεις στην εφαρμογή αποφάσεων κατεδάφισης αυθαιρέτων.

Παράλληλα διευρύνεται και το δίχτυ προστασίας που αφορά κτίσματα που ανεγέρθηκαν με κίνητρα και προσαυξήσεις του ΝΟΚ. Στο πλαίσιο αυτό ορίζεται ότι η προθεσμία αναστολής επιβολής των προβλεπόμενων κυρώσεων επί των κτισμάτων των οποίων οι οικοδομικές άδειες έχουν ακυρωθεί ή ακυρώνονται κατά το μέρος που αφορούν σε χρήση των κινήτρων και προσαυξήσεων, καθώς και η προθεσμία μη εφαρμογής των απαγορεύσεων δικαιοπραξιών του άρθρου 82 του ν. 4495/2017, παρατείνεται έως την καταληκτική προθεσμία αίτησης επανέκδοσης οικοδομικής άδειας, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος «e-adeies».

Να σημειωθεί ότι καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραμάτισαν οι παρεμβάσεις φορέων της αγοράς. Η συνάντηση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου με τη διοίκηση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) πριν λίγες ημέρες θεωρείται σημείο καμπής, καθώς οι ιδιοκτήτες προειδοποίησαν ότι χωρίς παρατάσεις θα κατέρρεε η διαδικασία μεταβιβάσεων.

Διαβάστε ακόμη

Πλημμύρα στη Βάρη: Έψαχνε 4 ώρες τη σύζυγό του και τη βρήκε... πάνω σε δέντρο!

Καρυστιανού για δίκη Τεμπών: Προτιμώ να αλλάξει η έδρα - Δεν εμπιστεύομαι καθόλου τη Λάρισα

Πνιγμός στο Άστρος Κυνουρίας: Ο 53χρονος πριν χάσει τη ζωή του έσωσε παιδί που πάλευε με τα κύματα

Αποκάλυψη Bloomberg: Ο Τραμπ θέλει «λευκή επιταγή» για στρατιωτική παρουσία - Αυτό είναι το σχέδιο του