POLITICO: Το γερασμένο δίκτυο της Ελλάδας «έκαψε» το 75% των εκτάσεων - Οι σπίθες που φέρνουν την καταστροφή

Οι σπίθες που προκαλούνται από το γερασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας ευθύνονται για ένα δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο των πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών της χώρας, σύμφωνα με προκαταρκτικά δεδομένα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) της Πυροσβεστικής και στοιχεία από πρόσφατες έρευνες.

Παρόλο που οι υποδομές ηλεκτροδότησης αποτελούν την αιτία για ένα μικρό μόνο ποσοστό του συνολικού αριθμού των πυρκαγιών, οι φωτιές που προκαλούνται από το δίκτυο ξεσπούν συνήθως υπό τις πλέον επικίνδυνες συνθήκες -κατά τη διάρκεια θυελλωδών ανέμων, σε περιόδους αιχμής της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά σε απομακρυσμένες, ευάλωτες στη φωτιά περιοχές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επεκτείνονται ραγδαία και να μετατρέπονται σε βιβλικές καταστροφές.

Σύμφωνα με τη ΔΑΕΕ, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτροδότησης αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% των καμένων εκτάσεων στην Ελλάδα για τη φετινή χρονιά.

Μάλιστα, δύο φονικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου -μία στη Δυτική Αττική και μία στην Κρήτη- συνδέθηκαν επίσης με το ηλεκτρικό δίκτυο, βάσει των προκαταρκτικών ευρημάτων της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Οι συγκεκριμένες φωτιές έκαψαν περισσότερα από 36.000 στρέμματα και στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους.

«Έξι στις 10 μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της καμένης έκτασης το 2025 προκλήθηκαν από το δίκτυο ηλεκτροδότησης», επισημαίνει ο Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές του WWF Ελλάς. «Στατιστικά μιλώντας, η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το δίκτυο, αλλά αυτές είναι που προκαλούν τις πιο μεγάλες και καταστροφικές φωτιές».

Η οικονομική κρίση και τα εναέρια καλώδια

Τα χαλαρά καλώδια, η επαφή της βλάστησης με τους αγωγούς, η συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό μεταφοράς και άλλες παρόμοιες βλάβες μπορούν να δημιουργήσουν σπίθες. Ο κίνδυνος αυξάνεται κατακόρυφα κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων και περιόδων υψηλής κατανάλωσης, όταν οι «γερασμένες» υποδομές δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση.

Μεγάλο μέρος του ηλεκτρικού δικτύου της Ελλάδας εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και είναι εναέριο, διασχίζοντας δάση υψηλού κινδύνου και ολοένα και πιο ερημωμένες αγροτικές περιοχές. Τη δεκαετία του 1960, η χώρα επέλεξε το εναέριο δίκτυο ως έναν φθηνότερο τρόπο για να φτάσει το ρεύμα σε όλη την επικράτεια, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε περαιτέρω τις επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος.

Οι επικριτές, γράφει το POLITICO, τονίζουν ότι η Ελλάδα κινείται με πολύ αργούς ρυθμούς όσον αφορά την υπογειοποίηση των γραμμών διανομής και την προσαρμογή του δικτύου στις ολοένα και πιο ακραίες συνθήκες πυρκαγιών.

«Θέσαμε το ζήτημα πριν από χρόνια, ζητώντας να γίνει κάτι επειγόντως με το δίκτυο ηλεκτροδότησης», δηλώνει ο Χρήστος Καλογερόπουλος, αντιστράτηγος εν αποστρατεία του Πυροσβεστικού Σώματος και πρώην διευθυντής της ΔΑΕΕ. «Ζητούσαμε επιτακτικά την άμεση υπογειοποίηση των καλωδίων».

Η απάντηση του ΔΕΔΔΗΕ: «Εύκολος στόχος»

Από την πλευρά του, ο διαχειριστής του δικτύου διανομής (ΔΕΔΔΗΕ) απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι το δίκτυο αποτελεί μείζονα αιτία πυρκαγιών, υποστηρίζοντας ότι μόλις το 1% των περιστατικών δασικών πυρκαγιών που καταγράφηκαν το 2025 αποδόθηκε στο δίκτυο ηλεκτροδότησης, τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ αγγίζει το 3%. Η εταιρεία σημείωσε επίσης ότι τα συνεργεία της έχουν αναπτυχθεί στα μεγάλα μέτωπα των πυρκαγιών για να στηρίξουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να αποκαταστήσουν το ρεύμα στις πληγείσες κοινότητες.

«Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά μια φωτιά δεν υπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς ατζέντες, συγκαλύπτοντας τις τοπικές ευθύνες», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της.

Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη, οι Αρχές συνέλαβαν δύο στελέχη λειτουργίας και συντήρησης του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίοι αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Στη Βοιωτία, από όπου μια πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική, οι ερευνητές υποψιάζονται ότι οι σπίθες προήλθαν από εξοπλισμό ιδιωτικού αιολικού πάρκου. Ένας τοπικός δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας τέθηκαν υπό κράτηση την περασμένη εβδομάδα.

Ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυστηροποιήσει τους κανόνες που διέπουν τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση στους ιδιώτες κινδυνεύει να συσκοτίσει το ευρύτερο πρόβλημα του γερασμένου δημόσιου δικτύου.

Το τεράστιο κόστος της υπογειοποίησης

Η μεταφορά των καλωδίων υπογείως είναι μια δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία, εξηγεί ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής δασοπροστασίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Όπως επισημαίνει, οι ερευνητές χρειάζονται πρόσβαση σε αναλυτικά δεδομένα για τη θέση των γραμμών μεταφοράς και των πυλώνων, ώστε να μοντελοποιήσουν πού είναι πιο ευάλωτο το δίκτυο. «Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού είναι ευάλωτο το δίκτυό τους και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει φωτιά», σημειώνει. «Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να θέσουμε ως προτεραιότητα τις πιο δύσκολες περιοχές».

Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επί του παρόντος πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της υπογειοποίησης των καλωδίων. Σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία, το ποσοστό του δικτύου διανομής που είναι υπόγειο έχει αυξηθεί στο 14%, έναντι 9% το 2021.

Η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, δήλωσε ότι η υπογειοποίηση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης, μήκους 120.000 χιλιομέτρων, θα κόστιζε περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που αναγκάζει την κυβέρνηση να εστιάσει πρώτα στις περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.

Το υπουργείο Ενέργειας δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του POLITICO για σχολιασμό.

Ο νομικός «πονοκέφαλος» και το προηγούμενο της Καλιφόρνια

Μια τέτοια παραδοχή θα μπορούσε να έχει σοβαρές νομικές και οικονομικές συνέπειες. Η αμερικανική εταιρεία ηλεκτρισμού Pacific Gas & Electric στην Καλιφόρνια είχε οδηγηθεί σε χρεοκοπία, αφότου ο εξοπλισμός της προκάλεσε καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, εκθέτοντας την εταιρεία σε υποχρεώσεις αποζημιώσεων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές συνδεόμενες με το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, σύμφωνα με τον κ. Καλογερόπουλο.

Μία από τις λίγες υποθέσεις που κατέληξαν σε τελεσίδικη απόφαση κατά του ΔΕΔΔΗΕ είναι μια ομαδική αγωγή μετά από δασική πυρκαγιά το 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε σπίτια, δασικές και αγροτικές εκτάσεις. Περίπου 90 θύματα διεκδικούν πλέον αποζημίωση.

«Είναι ένας πραγματικός αγώνας για έναν πολίτη να στραφεί εναντίον μιας εταιρείας ηλεκτρικού δικτύου», δηλώνει η Ευγενία Λαζαράκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί τα θύματα. Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, εξηγεί, διαθέτουν τόσο την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη όσο και την πρόσβαση στα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, φέρνοντας τους ενάγοντες σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση.

Διαβάστε ακόμη

Από πνευμονικό οίδημα ο θάνατος του αστυνομικού στον Άγιο Δημήτριο

Κολομβία: Ο ρόλος του «Δακτυλίου της Φωτιάς» στις βιβλικές καταστροφές, ο τραγικός απολογισμός και η μάχη στα συντρίμμια

Βόμβα από το Footmercato: «Ο Μέσι σταματάει επ’ αόριστον την καριέρα του…»

Το νησί με τα χιλιάδες δηλητηριώδη φίδια που μόνο επιστήμονες και στρατιώτες επιτρέπεται να επισκεφθούν