Τα μυστικά της Ινδονησίας: Ένα «σουλτανάτο εν κράτει», αρχαίοι θησαυροί και εντυπωσιακοί ναοί

Στη φρενήρη, γεμάτη δράση μητρόπολη της Τζακάρτα, ένας δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος ηγείται της κυβέρνησης της Ινδονησίας. Μόλις λίγες ώρες ανατολικότερα, όμως, ένας σουλτάνος εξακολουθεί να κρατά αυλή.

Η Γιογκιακάρτα είναι μια σπάνια περίπτωση: ένα σουλτανάτο μέσα σε μια χώρα που κατά τα άλλα είναι δημοκρατία. Στην τοπική γλώσσα της Ιάβας, το γράμμα Y προφέρεται όπως το σκληρό «J», ενώ το όνομα της πόλης συντομεύεται σε «Jogja».

Στην Jogja, μια πόλη της οποίας ο βασικός πολεοδομικός άξονας χτίστηκε πάνω σε έναν αρχαίο κοσμολογικό άξονα, το παρόν συνυπάρχει διαρκώς, πόρτα με πόρτα, με το παρελθόν, σύμφωνα με το CNN.

Το παλάτι του σουλτάνου και η ιστορία της Γιογκιακάρτα

Η σύγχρονη πόλη είναι γεμάτη θόρυβο και χρώμα. Κόκκινα ψυγεία γεμάτα με τα μπουκάλια της πανταχού παρούσας ινδονησιακής μπίρας Bintang βρίσκονται στους δρόμους. Ριγέ κουρτίνες προσφέρουν σκιά σε καφέ στις άκρες των δρόμων. Η τέχνη του δρόμου αντλεί έμπνευση από αρχαία μοτίβα μπατίκ. Τοπικές ποπ μπαλάντες και αμερικανική ραπ μουσική ακούγονται δυνατά από τα ηχεία.

Αν και η κυκλοφορία στους δρόμους της Jogja μπορεί τις ώρες αιχμής να συναγωνίζεται εκείνη της Τζακάρτα, το κέντρο της πόλης έχει διαφορετική ατμόσφαιρα. Τα στενά δρομάκια γύρω από το παλάτι του σουλτάνου γεμίζουν με ταξιδιώτες με σακίδια, πλανόδιους πωλητές, ξεναγούς που προσπαθούν να προσελκύσουν πελάτες και υπαλλήλους γραφείων που βγαίνουν για έναν καφέ μέσα στον γενικό χαμό.

Περισσότεροι από 150 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στην Ιάβα, τον οικονομικό και πολιτικό πυρήνα της Ινδονησίας και το πολυπληθέστερο νησί στον κόσμο. Το νησί είναι επίσης γεμάτο θησαυρούς. Σε ακτίνα 40 χιλιομέτρων υπάρχουν τρία μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Το πρώτο από αυτά είναι η ίδια η Γιογκιακάρτα. Το αρχαίο της κέντρο χτίστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα, σε μια ευνοϊκή τοποθεσία που επιλέχθηκε λόγω της εγγύτητάς της με σημεία τόσο στη γη όσο και στον ουρανό.

Το σημαντικότερο κτίριό της, το Kraton ή Παλάτι του Σουλτάνου, τοποθετήθηκε σε ίση απόσταση ανάμεσα στον Ινδικό Ωκεανό στα νότια και το ενεργό ηφαίστειο Όρος Μεράπι στα βόρεια. Η χώρα που αργότερα θα γινόταν η σύγχρονη Ινδονησία είχε κάποτε πολλούς σουλτάνους, όμως ο σουλτάνος της Γιογκιακάρτα τάχθηκε υπέρ της δημοκρατικής αντίστασης στην ολλανδική αποικιακή κυριαρχία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και του επετράπη να διατηρήσει την επικράτειά του όταν ανέλαβε την εξουσία μια ανεξάρτητη ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Το Kraton είναι το ιδανικό σημείο για να ξεκινήσει κανείς ένα ταξίδι στην κεντρική Ιάβα, αλλά και ένα καλό σημείο εκκίνησης για να κατανοήσει τη Γιογκιακάρτα. Παρότι εξακολουθεί να αποτελεί την κατοικία του σουλτάνου Χαμενγκουμπουβόνο Χ και της οικογένειάς του, μεγάλο μέρος του χώρου είναι ανοιχτό στο κοινό. Στην τιμή του εισιτηρίου περιλαμβάνεται ξεναγός και αξίζει τον κόπο - κάθε κατασκευή, από το γυάλινο κιόσκι διακοσμημένο με εικόνες μουσικών οργάνων μέχρι τα γλυπτά μυθολογικών ζώων που πλαισιώνουν τις εισόδους, έχει βαθύ συμβολικό νόημα που πολλοί επισκέπτες πιθανότατα θα έχαναν.

Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται και το Tamansari. Μερικές φορές γράφεται ως δύο λέξεις, Taman Sari, και το όνομά του σημαίνει «αρωματικός κήπος» ή «όμορφος κήπος». Συνήθως αποκαλείται υδάτινο κάστρο. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί: το εντυπωσιακό υδάτινο στοιχείο στο κέντρο του συγκροτήματος του παλατιού παίρνει πρασινωπή ή μπλε απόχρωση ανάλογα με τον ήλιο. Σχεδιάστηκε με έναν συνδυασμό ολλανδικών και ινδονησιακών αρχιτεκτονικών επιρροών, αποτυπώνοντας ιδανικά τις αντιθέσεις που κάνουν την Jogja τόσο ακαταμάχητα γοητευτική.

Ακολουθώντας τον διάδρομο μετά την έξοδο, μπορεί κανείς να εξερευνήσει την περιοχή που είναι σήμερα γνωστή ως Tamansari Tourist Village. Εδώ, πιο σύγχρονοι Ινδονήσιοι καλλιτέχνες ζωγραφίζουν τοιχογραφίες, πωλούν παραδοσιακές χειροτεχνίες όπως υφάσματα μπατίκ και περίτεχνα ασημένια κοσμήματα και παρασκευάζουν latte από τον παγκοσμίως γνωστό καφέ civet της Ιάβας.

Μια χιλιετία μέσα σε μία ημέρα

Είναι δυνατό να ταξιδέψει κανείς εκατοντάδες χρόνια πίσω μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, επισκεπτόμενος δύο ναούς που βρίσκονται λίγο έξω από τη Γιογκιακάρτα και περιλαμβάνονται στον κατάλογο μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς.

Το πιο διάσημο από τα ιστορικά μνημεία της Ιάβας είναι το Μπορομπουντούρ, ένας από τους μεγαλύτερους βουδιστικούς ναούς στον κόσμο. Σήμερα, η πιο διαδεδομένη θρησκεία στην Ινδονησία είναι το Ισλάμ, όμως τόσο οι ινδουιστικές όσο και οι βουδιστικές δυναστείες γνώρισαν μεγάλη ακμή εδώ κατά τον 8ο και 9ο αιώνα. Το Μπορομπουντούρ, ένα τεράστιο συγκρότημα ναών σε σχήμα λωτού με εντυπωσιακή πέτρινη πρόσοψη, δεσπόζει επιβλητικά σε μια ηλιόλουστη πεδιάδα.

Η πνευματικότητα του Μπορομπουντούρ εξακολουθεί να είναι διάχυτη στην ατμόσφαιρα γύρω του. Παρότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Ιάβας ασπάστηκε το Ισλάμ και το Μπορομπουντούρ εγκαταλείφθηκε, δεν καταστράφηκε. Σύμφωνα με τον Πανγκάχ Αρντιγιανσάχ, κάτοικο της Jogja και λέκτορα στο SOAS του Λονδίνου, το Μπορομπουντούρ θεωρείται «ιερό» ακόμη και σήμερα. Οι ντόπιοι σεβάστηκαν τόσο πολύ τον χώρο ώστε τον άφησαν ανέγγιχτο - και πίστευαν ότι οποιαδήποτε παρέμβαση σε αυτόν θα έφερνε κακοτυχία.

Ο Αρντιγιανσάχ συμβουλεύει όσους επισκέπτονται το Μπορομπουντούρ να μελετήσουν τα ανάγλυφα κατά μήκος των τοίχων του ναού, τα οποία απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή του Βούδα. «Οι άνθρωποι στην αρχαιότητα προσπαθούσαν να διηγηθούν ιστορίες χρησιμοποιώντας ανάγλυφα, σχέδια πάνω σε τοίχους ή αγάλματα. Είναι τόσο συναρπαστικό. Μπορείτε να προσπαθήσετε να τα κατανοήσετε μόνοι σας, να ανατρέξετε στα χειρόγραφα και να προσπαθήσετε να τα “διαβάσετε”».

Είναι δελεαστικό να ανέβει κανείς αμέσως στην κορυφή του Μπορομπουντούρ και να τραβήξει φωτογραφίες του εντυπωσιακού τοπίου που το περιβάλλει. Μια πιο πνευματική προσέγγιση είναι να πραγματοποιήσει την pradakshina - μια παραδοσιακή πρακτική κατά την οποία κάποιος περιφέρεται αρκετές φορές γύρω από έναν ιερό χώρο, κινούμενος δεξιόστροφα. Οι ξεναγοί συνιστούν να το κάνει κανείς τρεις ή περισσότερες φορές, ώστε να περάσει σε μια πιο διαλογιστική κατάσταση. Οι πραγματικά ευσεβείς πραγματοποιούν 108 κύκλους, καθώς ο αριθμός αυτός έχει ιδιαίτερη πνευματική σημασία στον βουδισμό.

Ο Αρντιγιανσάχ επισημαίνει ότι πολλοί από τους θησαυρούς του Μπορομπουντούρ έχουν στο παρελθόν απομακρυνθεί και μεταφερθεί στο εξωτερικό. Τις τελευταίες δεκαετίες, η κυβέρνηση της Ολλανδίας - η οποία αποίκησε την Ινδονησία από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα - βρίσκεται στη διαδικασία επαναπατρισμού γλυπτών, ανάγλυφων και άλλων αντικειμένων προς τις αρμόδιες υπηρεσίες τεχνών και πολιτισμού στην Ιάβα.

Ωστόσο, πολλά άλλα αντικείμενα του Μπορομπουντούρ - μεταξύ αυτών κεφάλια αγαλμάτων του Βούδα που έχουν αποκοπεί από τα σώματά τους - παραμένουν σε μουσεία στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, καθώς και, πιθανότατα, σε ιδιωτικές συλλογές.

Το αρχαίο τελετουργικό που οδηγεί στην κορυφή του ναού

Οι επισκέπτες που θέλουν να ανέβουν στο Μπορομπουντούρ πρέπει να κάνουν κράτηση εκ των προτέρων για συγκεκριμένη ώρα μέσω διαδικτύου, καθώς ο αριθμός τους περιορίζεται στους 1.200 την ημέρα. Στον χώρο πρέπει να αλλάξουν τα παπούτσια τους και να φορέσουν ένα ζευγάρι παραδοσιακά, υφαντά σανδάλια που ονομάζονται upanat - ένα φιλικό προς το περιβάλλον υπόδημα, σχεδιασμένο για την προστασία των αρχαίων ηφαιστειακών λίθων, το οποίο μπορούν να κρατήσουν ως αναμνηστικό.

Μαζί με έναν υποχρεωτικό ξεναγό, οι επισκέπτες επιβιβάζονται σε όχημα μεταφοράς που τους οδηγεί στη βάση του ναού. Η πρώτη διαθέσιμη ώρα για τους ξένους τουρίστες είναι στις 08:30 το πρωί, όμως ορισμένα ξενοδοχεία, όπως το υπερπολυτελές Amanjiwo που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, μπορούν να οργανώσουν περιηγήσεις κατά την ανατολή του ηλίου με επιπλέον χρέωση.

Η εντυπωσιακή κλίμακα και η περίτεχνη λιθοδομή του Μπορομπουντούρ έχουν προσελκύσει με τα χρόνια πολλές διεθνείς προσωπικότητες. Ο πρίγκιπας Κάρολος, η πρώην πρωθυπουργός της Ινδίας Ίντιρα Γκάντι και ο Μπαράκ Ομπάμα είναι μεταξύ των υψηλόβαθμων επισκεπτών που έχουν περπατήσει στις πέτρινες στοές του και έχουν δοκιμάσει το kunto bimo - ένα δημοφιλές τελετουργικό κατά το οποίο οι επισκέπτες βάζουν το χέρι τους μέσα σε μια στούπα με δικτυωτό περίβλημα για να αγγίξουν ένα πέτρινο άγαλμα του Βούδα, με την υπόσχεση ότι αυτό θα πραγματοποιήσει μια ευχή.

Καθώς η πρακτική αυτή δεν έχει τις ρίζες της στην παραδοσιακή βουδιστική πίστη, ιστορικοί και ντόπιοι υποψιάζονται ότι επινοήθηκε εδώ και πολύ καιρό ως τουριστικό τέχνασμα, αν και έκτοτε έχει εξελιχθεί με τον δικό της τρόπο σε παράδοση.

Ο ινδουιστικός ναός που θυμίζει Άνγκορ Βατ

Το ινδουιστικό συγκρότημα ναών του Πραμπανάν δεν έχει τόσο μεγάλη επισκεψιμότητα όσο ο κοντινός βουδιστικός «γείτονάς» του, κάτι που αποτελεί πλεονέκτημα για τους ταξιδιώτες με περιορισμένο χρόνο. Δεν απαιτούνται κρατήσεις εκ των προτέρων και οι δύο ναοί μπορούν σχετικά εύκολα να επισκεφθούν την ίδια ημέρα. Εταιρείες που οργανώνουν εκδρομές, όπως η Jogja Driver Team, συνιστούν να επισκεφθείτε το Μπορομπουντούρ το πρωί για να αποφύγετε τη χειρότερη ζέστη και στη συνέχεια το Πραμπανάν μετά το μεσημεριανό γεύμα.

Οι είσοδοι και οι έξοδοι του Πραμπανάν είναι επίσης γεμάτες με πωλητές που διαθέτουν αναμνηστικά και κρύα ποτά - μια καλή ευκαιρία για να προμηθευτείτε ένα μπουκάλι νερό. Ο χώρος είναι μεγάλος και εντελώς εκτεθειμένος στον καυτό ήλιο της Ιάβας, επομένως είναι σημαντικό να παραμένετε ενυδατωμένοι. Συνιστώνται επίσης καπέλα, άνετα παπούτσια για περπάτημα και αντηλιακό.

Οι ταξιδιώτες από την Ασία μπορεί να νιώσουν ένα αίσθημα deja vu όταν αντικρίσουν για πρώτη φορά το Πραμπανάν, τον μεγαλύτερο χώρο ινδουιστικών ναών στην Ινδονησία. Ο λόγος είναι ότι θυμίζει ένα από τα πιο διάσημα τουριστικά αξιοθέατα της περιοχής - το Άνγκορ Βατ στην Καμπότζη.

Οι ψηλοί ναοί διαθέτουν τετράγωνες βάσεις και κωνικούς πύργους, διακοσμημένους με περίτεχνα πέτρινα ανάγλυφα θεών και μυθικών ζώων, ενώ οι τρεις μεγαλύτερες κατασκευές είναι αφιερωμένες στον Σίβα, τον Μπράχμα και τον Βισνού. Συνολικά, περισσότερα από 200 ιερά και ναοί είναι διάσπαρτα σε μια έκταση 40 εκταρίων.

Δύο θρησκείες, δύο μνημεία και μία κοινή ιστορία

Παρότι το Μπορομπουντούρ και το Πραμπανάν μοιάζουν και δίνουν μια εντελώς διαφορετική αίσθηση, είναι σχεδόν αδύνατο να μην τα συγκρίνει κανείς. Πολλοί επισκέπτες εκπλήσσονται όταν διαπιστώνουν ότι τόσο μεγαλοπρεπή μνημεία, που αντιπροσωπεύουν δύο εντελώς διαφορετικές παγκόσμιες θρησκείες, χτίστηκαν σε τόσο μικρή απόσταση το ένα από το άλλο.

«Πολλοί άνθρωποι θέλουν να το δουν ως αντιπαλότητα μεταξύ πολιτισμών ή θρησκειών, όμως εκείνη την εποχή δεν αντιμετωπιζόταν έτσι», λέει ο Γουίλιαμ Τσάπμαν, ο οποίος πέρασε πολλά χρόνια στην Ινδονησία, δουλεύοντας σε έργα αποκατάστασης.

«Το Μπορομπουντούρ άρχισε να προσελκύει το ενδιαφέρον από νωρίς, ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα. Υπάρχουν πολύ περισσότερα γλυπτά, πολλά περισσότερα ανάγλυφα και ήταν πιο προσβάσιμο, ενώ προσέφερε και καλή θέα». Το Πραμπανάν, αντίθετα, εγκαταλείφθηκε και σε μεγάλο βαθμό παραμελήθηκε μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, με την πρώτη προσπάθεια αποκατάστασης να πραγματοποιείται τη δεκαετία του 1930, πρόσθεσε ο Τσάπμαν.

Ενώ το Πραμπανάν δέχεται σήμερα λιγότερους επισκέπτες από τον βουδιστικό γείτονά του, ο Τσάπμαν πιστεύει ότι αυτή η ισορροπία αλλάζει. Η ταχέως αναπτυσσόμενη μεσαία τάξη της Ινδίας δείχνει ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα διεθνή ταξίδια και, σύμφωνα με τον Τσάπμαν, υπάρχει ισχυρή έλξη προς προορισμούς με βαθιά ινδουιστική κληρονομιά. Καθώς η Ινδονησία προσφέρει στους κατόχους ινδικού διαβατηρίου τη δυνατότητα έκδοσης βίζας κατά την άφιξη, η επίσκεψη στη χώρα είναι σχετικά εύκολη.

Ακόμη και ανάμεσα στα πλήθη των τουριστών, το καυτό μεσημεριανό φως και τα πόδια που έχουν καταπονηθεί από τα χιλιόμετρα περπατήματος, η αίσθηση πνευματικότητας στη Γιογκιακάρτα και στα ιστορικά μνημεία που την περιβάλλουν είναι αναμφισβήτητη. Είναι δύσκολο να επισκεφθεί κανείς αυτά τα μνημεία και να μην θαυμάσει το μεγαλείο τους, αλλά και να μη σκεφτεί τους αμέτρητους τεχνίτες και οικοδόμους που κατασκεύασαν τόσο εντυπωσιακά μνημεία χωρίς τη βοήθεια της τεχνολογίας.

Ακόμη και ο Αρντιγιανσάχ, γέννημα-θρέμμα της Jogja, λέει ότι εξακολουθεί να νιώθει δέος όταν επισκέπτεται το Μπορομπουντούρ ύστερα από μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ανάβαση στην κορυφή και η θέα προς την ύπαιθρο είναι εξίσου συγκλονιστικά με τη μελέτη των περίτεχνων πέτρινων γλυπτών. «Ανταμείβεσαι με μια θέα του κόσμου».

Διαβάστε ακόμη

Τραγικές αποτυχίες εκτέλεσης μελλοθανάτων – Ουδεμία μέθοδος είναι ασφαλές όχημα για τον Παράδεισο ή την Κόλαση…

Βλάβες στον φέροντα οργανισμό κτιρίων στην Κυψέλη και ανάγκη ενισχύσεων δείχνουν οι εκθέσεις του ΤΕΕ

Δυσθεώρητα τα χρέη των δημόσιων νοσοκομείων: Αγγίζουν τα 1,3 δις ευρώ - Στο απυρόβλητο οι Διοικητές

Νέο έκτακτο δελτίο από την ΕΜΥ: Ισχυρές βροχές και καταιγίδες σε Κρήτη και Δωδεκάνησα σήμερα και 9 μποφόρ στο Αιγαίο