Η Ευρώπη «βράζει» κι αυτό είναι απλώς ένα σημάδι για όσα έρχονται

Την ώρα που στην Ελλάδα αρχίζουμε σιγά σιγά να νιώθουμε ότι το καλοκαίρι πλησιάζει, με υψηλές μεν αλλά όχι ασυνήθιστες για την εποχή θερμοκρασίες, σε διάφορες χώρες της Ευρώπης ήδη ζουν τον εφιάλτη.

Έντεκα άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και αρκετοί νοσηλεύονται εξαιτίας κύματος καύσωνα που έφτασε από την Αφρική κι αυτό είναι μόνο το ένα από τα ανησυχητικά σημάδια, καθώς εκφράζεται έντονη ανησυχία από τους επιστήμονες για το τι μπορεί να ακολουθήσει.

Στη Βρετανία η θερμοκρασία ξεπέρασε την Τρίτη τους 35 βαθμούς Κελσίου σηματοδοτώντας νέο ιστορικό ρεκόρ για τον Μάιο, δύο βαθμούς πάνω από το προηγούμενο. Όπως τονίζουν μετεωρολόγοι στη χώρα, αυτή η θερμοκρασία θα ήταν πολύ υψηλή ακόμα και για την καρδιά του καλοκαιριού, πόσω μάλλον για τον μήνα Μάιο.

«Αυτό που συμβαίνει είναι απολύτως συγκλονιστικό», λέει στο BBC η καθηγήτρια κλιματικής επιστήμης στο Imperial College του Λονδίνου, Φρεντερίκε Ότο, ενώ ο διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας Icarus στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας, συμπληρώνει ότι «πρόκειται για κάτι αδιανόητο, κάτι τρελό».

Η βεβαιότητα των επιστημόνων

Εκτός από τη Βρετανία και η Γαλλία βρίσκεται στη μέση ενός πρωτοφανούς κύματος καύσωνα τόσο νωρίς στη σεζόν, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία της χώρας, Meteo-France. Εκατοντάδες ρεκόρ θερμοκρασίας έχουν καταρριφθεί σε όλη τη χώρα, ενώ έχουν καταγραφεί τουλάχιστον επτά θάνατοι. Αλλά τα προβλήματα δεν σταματούν εκεί.

Το ρεκόρ θερμοκρασίας Μαΐου στην Ιρλανδία ξεπεράστηκε κατά περισσότερο από 1°C, ενώ η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ελβετία αντιμετώπισαν επίσης ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες για την άνοιξη.

Η άμεση αιτία του καύσωνα είναι ένας «θερμικός θόλος» – όταν μια περιοχή υψηλής πίεσης «κολλά» πάνω από την Ευρώπη, παγιδεύοντας τον θερμό αέρα από κάτω.

Οι επιστήμονες δεν έχουν σχεδόν καμία αμφιβολία ότι η κλιματική κρίση που προκαλείται από τον άνθρωπο – κυρίως λόγω της καύσης άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου – έχει ενισχύσει δραματικά αυτή τη ζέστη.

Τα τελευταία 30 χρόνια, η Ευρώπη θερμαίνεται κατά 0,56°C ανά δεκαετία – περισσότερο από το διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου, σύμφωνα με την υπηρεσία κλίματος Copernicus.

Αυτό μπορεί να μη φαίνεται πολύ, αλλά από κλιματικής άποψης πρόκειται για μια τεράστια αλλαγή, αρκετή ώστε να κάνει τα ακραία φαινόμενα ζέστης σημαντικά πιο έντονα.

«Όταν έχουμε καύσωνα, εκδηλώνεται με μεγαλύτερη σφοδρότητα, επειδή συμβαίνει πάνω σε ένα ήδη θερμαινόμενο κλίμα», δήλωσε στο BBC News ο Ρίτσαρντ Μπετς, επικεφαλής έρευνας για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη Μετεωρολογική Υπηρεσία και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ.

«Είμαι κλιματολόγος εδώ και 33 χρόνια και βλέπουμε ακριβώς τα είδη φαινομένων για τα οποία προειδοποιούσαμε τότε… αν και αυτά τα ρεκόρ είναι ίσως πιο ακραία και έρχονται νωρίτερα απ’ ό,τι περιμέναμε», πρόσθεσε.

Και η ζέστη δεν περιορίζεται στην Ευρώπη, καθώς οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 45°C στο Δελχί της Ινδίας.

Τα ρεκόρ δεν καταρρίπτονται απλώς — Συντρίβονται

Καθώς οι επιστήμονες συλλέγουν δεδομένα θερμοκρασίας χρόνο με τον χρόνο, τα νέα ρεκόρ θα έπρεπε στην πραγματικότητα να γίνονται πιο σπάνια με την πάροδο του χρόνου — τουλάχιστον σε ένα σταθερό κλίμα.

Η λογική είναι απλή: είναι πολύ πιο πιθανό να σημειωθεί νέο ρεκόρ μετά από 10 χρόνια δεδομένων παρά μετά από 100 χρόνια.

«Αν κάποιος σπάσει ένα παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα εις ύψος, θα περίμενε κανείς να το ξεπεράσει κατά ένα εκατοστό και όχι ξαφνικά κατά 20 ή 30 εκατοστά· το ίδιο ισχύει και για τον καιρό», δήλωσε στο BBC News ο Έριχ Φίσερ, καθηγητής στο Ινστιτούτο Ατμοσφαιρικής και Κλιματικής Επιστήμης του ETH Ζυρίχης στην Ελβετία.

«Αν ένα ρεκόρ σπάει μετά από 100 ή 150 χρόνια μετρήσεων, θα περίμενε κανείς να ξεπεραστεί κατά ένα δέκατο του βαθμού και όχι ξαφνικά κατά δύο ή τρεις βαθμούς», πρόσθεσε.

Όταν όμως ένα σχετικά σπάνιο καιρικό σύστημα, όπως ο θερμικός θόλος αυτής της εβδομάδας, εμφανίζεται μέσα σε ένα θερμαινόμενο κλίμα, το περιθώριο κατάρριψης των ρεκόρ μπορεί να είναι τεράστιο.

«Διανύουμε μια περίοδο πολύ ταχείας θέρμανσης, ιδιαίτερα στη δυτική Ευρώπη… έτσι, αν τα ίδια καιρικά φαινόμενα που είχαμε, ας πούμε, τη δεκαετία του 1970 συνέβαιναν ξανά, δεν θα ήταν απλώς λίγο πιο ζεστά, αλλά θα συνέτριβαν τα ρεκόρ», είπε ο καθηγητής Φίσερ.

Καταγραφή ρεκόρ σχεδόν σε έναν στους τρεις σταθμούς στις ΗΠΑ

Ακόμη και το 2026, το ευρωπαϊκό κύμα καύσωνα αυτής της εβδομάδας δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.

Τον Μάρτιο, περίπου το 30% των ενεργών μετεωρολογικών σταθμών στις ΗΠΑ κατέγραψαν νέα ρεκόρ θερμοκρασίας για την εποχή, σύμφωνα με το Berkeley Earth, μια ανεξάρτητη αμερικανική ομάδα έρευνας για το κλίμα.

Το εύρος των ρεκόρ στις δυτικές ΗΠΑ ήταν «εντελώς παράλογο», δήλωσε ο επικεφαλής επιστήμονας της ομάδας, Ρόμπερτ Ρόντε.

Ένα σημάδι για όσα έρχονται

Αυτά τα κύματα καύσωνα που συντρίβουν ρεκόρ συμβαίνουν σε έναν κόσμο που είναι κατά μέσο όρο περίπου 1,4°C θερμότερος σε σχέση με τα τέλη του 19ου αιώνα, εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως η καύση ορυκτών καυσίμων.

Ωστόσο, η παγκόσμια θέρμανση θα μπορούσε να φτάσει κοντά στους 3°C μέχρι το τέλος του αιώνα, με βάση τις σημερινές κλιματικές πολιτικές των κυβερνήσεων παγκοσμίως.

Αυτό αναπόφευκτα σημαίνει ακόμη περισσότερα ρεκόρ θερμοκρασίας — δημιουργώντας ιδιαίτερες προκλήσεις για χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελβετία, που δεν είναι προετοιμασμένες για ακραία ζέστη.

Και όπως έδειξαν οι τελευταίες ημέρες, αυτή η πρόκληση δεν περιορίζεται πλέον στους καλοκαιρινούς μήνες.

«Το κλίμα στο οποίο ζούμε σήμερα απλώς δεν είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε, και τα κτίρια και οι υποδομές μας είναι τραγικά απροετοίμαστα για όσα έρχονται», προειδοποίησε η καθηγήτρια Ότο.

Μέχρι το 1990, το ρεκόρ θερμοκρασίας του Ηνωμένου Βασιλείου για όλους τους μήνες ήταν 36,7°C, που είχε καταγραφεί το 1911.

Έκτοτε έχει καταρριφθεί αρκετές φορές και πλέον βρίσκεται στους 40,3°C, που καταγράφηκαν τον Ιούλιο του 2022.

Με περαιτέρω κλιματική αλλαγή, ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες θα αποτελούν σύντομα σοβαρή πιθανότητα, προειδοποίησε ο καθηγητής Μπετς.

«Μέχρι να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές άνθρακα στο καθαρό μηδέν, θα συνεχίσουμε να θερμαίνουμε τον πλανήτη και τα ρεκόρ θερμοκρασίας θα συνεχίσουν να καταρρίπτονται».

Οι επιστήμονες φωνάζουν χρόνια. Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί που έπρεπε να τους ακούσουν είχαν άλλες προτεραιότητες...

Διαβάστε ακόμη

Πλαστά δικαιολογητικά και μισθωτήρια... μετά θάνατον: Πώς είχαν στήσει το «φαγοπότι» με τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στη Βόρεια Ελλάδα

Συντρίβονται τα ρεκόρ θερμοκρασιών: Η Ευρώπη «βράζει» κι αυτό είναι απλώς ένα σημάδι για όσα έρχονται

Κυρανάκης: Στη Βουλή σε 10 ημέρες το νομοσχέδιο για τα ηλεκτρικά πατίνια - Απαγόρευση στους ανήλικους και όριο ταχύτητας

Κάλεσμα Τσίπρα για εγγραφή στην ΕΛΑΣ - Οι 7 δεσμεύσεις που υποσχέθηκε και οι πολιτικές αντιδράσεις