Γάτες, σκύλοι και η επίδραση των κατοικιδίων στην ψυχική μας υγεία

Είναι η παρέα που αποζητάμε όταν επιστρέφουμε σπίτι. Οι φίλοι που θα καθίσουν δίπλα μας διακριτικά για να νιώσουμε ένα (ή και πολλά κλικ) καλύτερα στις σκοτεινές μας μέρες κι αυτοί που με ένα κούνημα ουράς ή ένα τρίψιμο στο πόδι, θα υποδεχθούν τον ενθουσιασμό μας στις καλές μας μέρες.

Οι γάτες και οι σκύλοι δεν είναι απλώς η συντροφιά μας. Παίζουν ενεργό ρόλο στη βελτίωση της ευεξίας των κηδεμόνων τους και αυτή η μεταξύ μας σχέση κάτι λέει για τον τρόπο ζωής μας.

Oι καλύτεροι σύμμαχοι της ψυχικής υγείας μας

Τα οφέλη της παρουσίας ενός ζώου στην ανθρώπινη υγεία είναι ευρέως γνωστά. Πολλές μελέτες τα συνδέουν με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και δείχνουν πώς μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του στρες, ειδικά σε άτομα που έχουν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με το κατοικίδιό τους.

Οι ιδιοκτήτες σκύλων, για παράδειγμα, περπατούν περισσότερο, έχουν πιο ενεργή κοινωνική ζωή και είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη.

Στους ηλικιωμένους, οι μελέτες δείχνουν ότι η παρουσία ενός ζώου βοηθά στη διατήρηση γνωστικών ικανοτήτων, όπως η μνήμη, καθώς και της ψυχικής διάθεσης, ενώ στα παιδιά προάγει την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της υπευθυνότητας.

Όπως γράφει το conversation.com, αυτή η σχέση δεν είναι μόνο συμπεριφορική· επηρεάζει επίσης τις συναισθηματικές μας ανάγκες. Σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από μοναξιά, άγχος και γήρανση του πληθυσμού, ένας σκύλος ή μια γάτα μπορεί μερικές φορές να γίνει πραγματική ψυχολογική υποστήριξη, ικανή να δημιουργεί αίσθημα σταθερότητας και χρησιμότητας στην καθημερινή ζωή.

Ωστόσο, αυτή η σχέση, αν και σε πολλές περιπτώσεις είναι ωφέλιμη, μπορεί επίσης να γίνει πηγή συναισθηματικής δυσφορίας. Ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν αγχώδη προσκόλληση στο κατοικίδιό τους, που χαρακτηρίζεται από υπερβολική ανησυχία στην ιδέα του αποχωρισμού ή όταν το ζώο αρρωσταίνει.

Στους ηλικιωμένους, ακόμη και χωρίς έντονο άγχος προσκόλλησης, ο αναγκαστικός αποχωρισμός από το κατοικίδιο λόγω νοσηλείας ή εισαγωγής σε οίκο ευγηρίας συχνά αποτελεί πραγματικό τραύμα, καθώς το ζώο αποτελεί μέρος της συναισθηματικής τους ισορροπίας και της καθημερινότητάς τους.

Η σχέση ανθρώπου–ζώου ως θεραπευτικό εργαλείο

Τα θετικά αποτελέσματα του δεσμού ανθρώπου–ζώου έχουν πλέον αξιοποιηθεί σε αρκετά νοσοκομεία και προγράμματα κοινωνικής φροντίδας.

Η παρουσία ζώων σε οίκους ευγηρίας μπορεί να ενισχύσει τις κοινωνικές επαφές, να αναζωπυρώσει αναμνήσεις και να βοηθήσει προσωρινά στην αντιμετώπιση της μοναξιάς των ηλικιωμένων. Η χρήση «ζωοθεραπείας» σε ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες για εφήβους είναι επίσης ωφέλιμη. Τέλος, σε ορισμένες παιδιατρικές μονάδες, ιδιαίτερα στην ογκολογία, ειδικά εκπαιδευμένα ζώα συνοδεύουν τους ασθενείς κατά τη διάρκεια της θεραπείας για να μειώσουν το άγχος και να βελτιώσουν την ευεξία τους.

Πιο πρόσφατα, αρκετά αστυνομικά τμήματα στη Γαλλία εισήγαγαν γατάκια για να ηρεμούν τα θύματα βίας, μια προσέγγιση εμπνευσμένη από αντίστοιχες πρακτικές σε άλλα μέρη του κόσμου.

Για παράδειγμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι χρησιμοποιούνται σε ορισμένα αστυνομικά τμήματα και δικαστήρια για να υποστηρίξουν τα θύματα κατά τη διάρκεια ακροάσεων. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να αξιολογούν την επίδρασή τους σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο, αλλά οι μαρτυρίες είναι θετικές. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί οφέλη και στους επαγγελματίες: μια μελέτη σε Καναδούς αστυνομικούς έδειξε ότι η παρουσία σκύλων στο εργασιακό περιβάλλον τους θεωρήθηκε ότι μειώνει το στρες και βελτιώνει την ευεξία.

Αυτό το θέμα αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω με στοχευμένη έρευνα, ώστε να μελετηθεί πώς η επαφή με ένα ζώο βοηθά στην αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας μετά από τραύμα.

Οι πρωτοβουλίες αυτές, που γίνονται ολοένα και πιο διαδεδομένες, βασίζονται όλες στην ίδια ιδέα: την ενίσχυση της ανθρώπινης υγείας μέσω της σχέσης με τα ζώα. Η κατανόηση των πολύπλοκων δεσμών ανάμεσα στην ευεξία, την εξάρτηση και την ευαλωτότητα απαιτεί ένα αξιόπιστο εργαλείο αξιολόγησης, το οποίο μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε στη Γαλλία.

Ένα πρώτο βήμα για την κατανόηση του δεσμού με τα κατοικίδια

Για την καλύτερη κατανόηση της σχέσης κατοικίδιου–ιδιοκτήτη, η κλίμακα Lexington Attachment to Pets Scale (LAPS) επιτρέπει τη μέτρηση του συναισθηματικού δεσμού μεταξύ ιδιοκτήτη και ζώου σε 23 ερωτήματα (π.χ. «Το κατοικίδιό μου καταλαβαίνει όταν δεν είμαι καλά»). Μέχρι πολύ πρόσφατα, η Γαλλία δεν διέθετε μέθοδο αξιολόγησης αυτού του δεσμού.

Σχεδόν 1.900 Γάλλοι ιδιοκτήτες σκύλων και γατών απάντησαν στην έρευνα.

Πώς αξιολογείται ο δεσμός με τα κατοικίδια;

Η κλίμακα LAPS δίνει βαθμολογία προσκόλλησης από 0 έως 69 (υψηλότερη βαθμολογία σημαίνει ισχυρότερο δεσμό).

Στη Γαλλία, οι ιδιοκτήτες σκύλων είχαν διάμεση βαθμολογία 58,5 σε σύγκριση με 52 για τις γάτες, υψηλότερες τιμές από την Αγγλία, τη Δανία ή την Αυστρία!

Σημαντικές διαφορές ανάλογα με το προφίλ των ιδιοκτητών

Η μελέτη αναδεικνύει αρκετούς παράγοντες που επηρεάζουν τη βαθμολογία:

Οι γυναίκες έχουν υψηλότερη βαθμολογία από τους άνδρες, κάτι που παρατηρείται και σε άλλες χώρες.

Άτομα που ζουν χωρίς παιδιά έχουν επίσης υψηλότερη βαθμολογία, καθώς τα ζώα μπορεί να λειτουργούν ως υποκατάστατα οικογενειακών σχέσεων.

Οι ιδιοκτήτες σκύλων έχουν υψηλότερη βαθμολογία από τους ιδιοκτήτες γατών, πιθανώς λόγω πιο ενεργής αλληλεπίδρασης.

Άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο έχουν χαμηλότερη βαθμολογία, πιθανώς επειδή τείνουν να εκφράζουν λιγότερο τη συναισθηματική τους προσκόλληση.

Αυτές οι τάσεις αντανακλούν βαθύτερες κοινωνικές πραγματικότητες. Σε μια κοινωνία όπου η μοναξιά αυξάνεται, οι οικογένειες αναδιαμορφώνονται και η τηλεργασία γίνεται πιο διαδεδομένη, τα ζώα παίζουν ολοένα και πιο συναισθηματικό ρόλο. Καθησυχάζουν, δομούν την καθημερινότητα και καλύπτουν μια ανάγκη για σύνδεση που οι ανθρώπινες σχέσεις δεν ικανοποιούν πάντα.

Όταν οι σκύλοι και οι γάτες γίνονται μορφές προσκόλλησης

Στην ψυχολογία, η θεωρία προσκόλλησης περιγράφει τη βασική μας ανάγκη για ασφάλεια και επιβεβαίωση μέσω μιας «φιγούρας προσκόλλησης», που συνήθως είναι ένας γονέας, ένας σύντροφος ή… ένα ζώο.

Οι σκύλοι, που είναι πιο εκδηλωτικοί, προσφέρουν συναισθηματική αλληλεπίδραση παρόμοια με αυτή των παιδιών: ζητούν προσοχή, προκαλούν αλληλεπίδραση και εκφράζουν χαρά. Οι γάτες, πιο ανεξάρτητες, απαιτούν συχνά μια πιο «ερμηνευτική» μορφή προσκόλλησης, όπου ο ιδιοκτήτης ερμηνεύει τα σημάδια στοργής τους.

Αυτές οι διαφορές εξηγούν γιατί οι σκύλοι έχουν υψηλότερες βαθμολογίες προσκόλλησης: ανταποκρίνονται πιο άμεσα στην ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση και αμοιβαιότητα. Ωστόσο, σε όλους τους ιδιοκτήτες, ο δεσμός παραμένει πραγματικός.

Διαβάστε ακόμη

Συνέδριο ΝΔ: Διεργασίες για νέα Πολιτική Επιτροπή και νέο Γραμματέα - Τα μηνύματα ενότητας και τα «καρφιά»

Νέα ανάφλεξη μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν; Μήνυμα Τραμπ για «ηρεμία πριν από την καταιγίδα»

Ο διμέτωπος σχεδιασμός του Νίκου Ανδρουλάκη και η δημοσκοπική εξίσωση της Κεντροαριστεράς

Κώστας Μακεδόνας στο ethnos.gr: «Οι λέξεις του Λευτέρη Παπαδόπουλου έχουν τη δύναμη να σε κάνουν να ανατριχιάζεις»